De file: wat is dat of wie zijn dat?

donderdag 21 december 2017 Ed Graumans 1 reactie 149x gelezen

De economie groeit flink, de brandstofprijzen zijn stabiel en de ruimtelijke spreiding en de verplaatsingsafstanden nemen toe onder druk van de prijsontwikkeling op de woningmarkt. Dat alles betekent dat het aantal files en de fileduur fors blijven toenemen. Dit leidt tot een toename van de verkeersonveiligheid, irritatie en economische schade. Een knappe minister die het hoofd koel houdt en niet met een actieprogramma komt.
Ed Graumans

Ed Graumans

en structurele oplossing lijkt niet mogelijk. Bovendien worden alle maatregelen (benutten, uitbreiden infrastructuur) weer teniet gedaan door de latente vraag, de mobiliteitsgroei en de toename van de ruimtelijke spreiding. In mijn twee vorige blogs heb ik al aangegeven dat rekeningrijden en de automatische auto niet tot een oplossing leiden. Maar betekent dit dan dat het bestrijden van files vechten tegen de bierkaai is en eigenlijk niet meer dan een werkgelegenheidsproject? Dat ligt er aan hoe je tegen een file aankijkt en wat je er mee doet. 

De file: dat zijn wij! 
De file bestaat al meer dan 50 jaar. De file is tot op heden vooral mathematisch benaderd en gemodelleerd. Het gaat dan vooral over volgtijden, snelheidsverschillen en de effecten van verstoringen in een instabiele toestand vertaald in mathematische formules. In de basis is de file echter mathematisch uiterst eenvoudig: de aanvoer is groter dan de capaciteit. Deze basiswet verandert niet. Door de mathematische benadering zijn de oplossingen ook vooral mathematisch van aard: vergroten van de capaciteit, verkleinen van de volgtijd en het vergroten van de homogeniteit. Het is echter nogal teleurstellend dat dit blijkbaar niet voldoende is, ook niet in combinatie met de benuttingsaanpak. Het vergroten van de capaciteit kan de mobiliteitsgroei en de latente vraag niet bijbenen. Het verkleinen van de volgtijden is nauwelijks nog mogelijk. De automatische auto gaat dit, in tegenstelling tot het voorgeschotelde beeld, niet oplossen maar eerder verergeren (zie blog in Verkeerskunde augustus 2017).

De mathematische benadering is te beperkt om het verschijnsel file op te lossen. De file is namelijk geen verzameling auto’s maar een verzameling mensen die een bepaalde mobiliteitskeuze hebben gemaakt: ze reizen van A naar B op tijdstip X via route Y en willen dat blijkbaar doen in hun eigen voertuig. Als de techniek van de auto verandert, zijn het nog steeds dezelfde mensen die mobiliteitskeuzes maken en nog steeds reizen in een (andere) auto. Immers, dat technisch staaltje van vernuft laat je toch niet zomaar thuis staan? 

Hoe zit de file in elkaar? 
De oplossing voor de file zit in twee sporen: 

  1. Het aanbieden van keuzemogelijkheden aan de automobilist: ‘gratis in de file’ of tegen extra betaling een hogere doorstroomkwaliteit. 

  2. Het aanbieden van alternatieve verplaatsingswijzen die concurrerend zijn met het autogebruik. 

Spoor 1 heb ik behandeld in mijn blog in Verkeerskunde van februari 2017. Blijft over het beantwoorden van de vraag over de concurrerende alternatieven. Hiervoor is een geheel andere analyse nodig dan tot op heden wordt uitgevoerd met de traditionele verkeersmodellen. We moeten de analyse verschuiven van een mathematische benadering (verhouding intensiteit/capaciteit) en een technische benadering (volgtijden verkleinen) naar vooral een analyse van het individuele reisgedrag. Het begint met het in beeld brengen van de verplaatsingen van de voertuigen die in de file staan. Big data maken het mogelijk om een real-time HB-matrix te produceren van het filetraject (routebomen). Dergelijke matrices geven inzicht in de werkelijke omvang van verschillende relaties. Tevens geven zij inzicht in de benodigde kwaliteit voor de alternatieven wat betreft reistijd en betrouwbaarheid. 

Dit is vervolgens de basis voor het in beeld brengen van de benodigde verbeteringen van de fietsverbindingen, de benodigde verbeteringen van het openbaar vervoer, het versterken van ketens en de inzet van MaaS. In combinatie met de omvang van de relaties kunnen de kosteneffectiviteit en de haalbaarheid van de verschillende opties worden beoordeeld. Daarnaast geeft het verplaatsingsgedrag van de filerijder houvast voor de inzet van marketing en communicatie. We kunnen de doelgroepen namelijk beter definiëren. Deze aanpak betekent vervolgens ook dat we inzicht krijgen in de omvang van de verplaatsingen per auto waar we (nog) geen alternatief voor bieden. Voor deze categorie blijven vervolgens wel een of meerdere van de volgende strategieën een optie: beïnvloeden van het tijdstip van reizen, het beïnvloeden van de routekeuze, het aanbieden van een doorstroomroute (tegen betaling) of niets doen. Niets doen is een optie als de betreffende file geen prioriteit heeft (op basis van een economische en maatschappelijke afweging) of slechts tot een verschuiving van de wachttijd leidt. 

De hier voorgestelde analysemethodiek en werkwijze leiden, op regionaal en stedelijk niveau, tot een afgewogen en samenhangende mobiliteitsagenda en het daarvan afgeleide mobiliteitsprogramma. De tijd is rijp om ons beter te verdiepen in het verplaatsingsgedrag van de filerijder. 


Reacties

Reacties

Maurits Terpstra 19/01/2018 08:41

Ik mis spoor 3: het niet verplaatsen op momenten dat dit onvoldoende doorstromings-kwaliteit heeft of gaat geven.
Gedrag, gewoonte, verwachting doorbreken.
De generatie die vanaf hun geboorte al op Facebook staan (2e generatie opgegroeid met social-media), gaan niet in de files staan. Ze begrijpen totaal niet waar dat voor nodig is. Ze hebben hun ouders zien worstelen met het nieuwe werken etc etc. en gaan het zelf helemaal anders doen.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.