Een helm helpt niet om ongevallen te voorkomen

vrijdag 18 december 2015 Ferry Smith 2 reacties 843x gelezen

'Zo af en toe laait de discussie weer op over het verplichten van een helm voor fietsers. En dat is ook goed omdat we altijd op zoek moeten blijven naar het beperken van menselijk leed. Helaas is deze discussie soms wat eenzijdig: de helm als universele, maar vooral makkelijke, oplossing om het aantal doden en gewonden terug te dringen. Dit vraagt om wat aanvullende argumenten.

Ferry Smith, directeur Algemeen Ledenbelang ANWB

Ferry Smith, directeur Algemeen Ledenbelang ANWB (Copyright: ANWB/AVD)

Een mens is erop gebouwd om te lopen. Op deze snelheid zijn botsingen nog te verdragen door het menselijk lichaam. Hardlopen nadert al de grens van de impact die zonder ernstige gevolgen blijft.

Sinds jaar en dag proberen mensen sneller vooruit te komen. De 'ellende' begon al met ‘de hoge bi’. Niet zozeer vanwege de snelheid, maar vanwege de hoogte waarvan mensen ter aarde stortten als ze vielen. Met alle gevolgen van dien. Terwijl nu, met een moderne fiets, vrij eenvoudig snelheden te halen zijn die de gemiddelde hardloper te boven gaan.

Grens van het onbeschermd toelaatbare
Deze drang naar snellere verplaatsing hebben we inmiddels geaccepteerd. In Nederland fietsen we al sinds de fiets bestaat. En inmiddels hebben we ook geaccepteerd dat 25 á 30 km/uur zo'n beetje de grens van het onbeschermd toelaatbare is.

Dus fietsen we wat af in Nederland. En gelukkig maar. Je moet er niet aan denken dat alle fietsers in de auto stappen, of in het OV. Dat zou niet alleen een infarct van ons vervoersysteem tot gevolg hebben, maar ook een forse impact hebben op de leefbaarheid en het ruimtegebruik in onze steden.

Leuk leven ontzeggen
Nederlanders zijn dus gewend om te fietsen, ook als ze ouder zijn. En ook dat is prima, want zo blijven ouderen langer vitaal, nemen langer deel aan maatschappelijke en andere activiteiten en hebben daardoor een betere kwaliteit van leven. En dat moeten we dus blijven stimuleren. We willen immers niemand een leuk leven ontzeggen.

Soepele twintiger
Met de komst van elektrische fietsen wordt het de 'oudjes' nog makkelijker gemaakt. Ze kunnen vooral verder en soms ook wat sneller. En ja, als ze vallen, gaat het eerder mis. Ze breken hun val minder makkelijk dan een soepele twintiger en houden er vaker letsel aan over. Natuurlijk wil je dat voorkomen, want elke gewonde is er één te veel.

De vraag is wat je eraan moet doen. Gelet op het feit dat fietsen ook op latere leeftijd veel voordelen met zich meebrengt, zou je allereerst een afweging moeten maken tussen de voordelen van het langer fietsen en actief blijven en het nadeel dat de kans op kwetsuren bij ouderen groter is. Niet dat het helpt om verwondingen te voorkomen, maar het plaatst de ernst van de toenemende fietsslachtoffers wellicht in een iets ander perspectief.

Beveiligingsmiddel
Nu is voorkomen altijd beter dan genezen, ook in dit geval. Een helm helpt niet om ongevallen te voorkomen. Een dergelijk beveiligingsmiddel beperkt 'slechts' de ernst van de afloop van een incident. En eigenlijk willen we voorkomen dat er incidenten gebeuren: preventie aan het begin van de mobiliteitsketen.

Daarvoor zijn drie aangrijpingspunten: de mens, het voertuig en de weg. De mens moeten we niet over één kam scheren. Niet alle ouderen vallen met de fiets. En als ze vallen, moeten we onderzoeken wat daarvan de oorzaak is. Het trainen van de rijvaardigheid, te beginnen met een duidelijke instructie van degene die de fiets verkoopt, zou al een hele stap kunnen zijn.

In jip-en-janneketaal: ze kiepen snel om
En dan is er de draadezel zelve. De eerste elektrische fietsen hadden veel weg van huisgebakken knutselwerkjes. Low tech dus. Met als gevolg dat de fiets wanneer je voor het verkeerslicht afremt, niet automatisch terug gaat naar de laagste ondersteuning. Fietsen met de motor in het voorwiel en de accu achterop hebben een hoog rotatiemoment om het midden. Dat leert ons de voertuigdynamica. In jip-en-janneketaal: ze kiepen snel om. Al optrekkend voor het verkeerslicht en bijvoorbeeld afslaand maar rechts, denkt de motor dat de fietser het zwaar heeft en geeft de volle ondersteuning. Soms in één spontane klap. Bodemonderzoek door de berijder is het gevolg.

Lifecycle
Er valt dus nog heel wat te verbeteren aan de fiets om het de oudere, van nature misschien iets minder stabiele, berijder makkelijker te maken. De ANWB ontwikkelde daarvoor de ‘Lifecycle’, die is voorzien van alle mogelijke hulpmiddelen om het fietsen veiliger te maken.

Cycle RAP
En wat de weg betreft, daaraan valt ook nog veel te doen. Paaltjes midden op het fietspad, lastige stoepranden die soms niet te zien zijn, kuilen en kieren waar je voorwiel in kan verdwijnen, noem maar op. Vandaar onze inspanningen in ‘Cycle RAP’. De ANWB geeft de voorkeur aan preventieve activiteiten, want daar valt nog veel winst te halen. En daar zetten we ons dus ook allereerst voor in.

Is een helm daarmee onzin? Geenszins. Vooral voor degenen die de grens van de acceptabele snelheid van 25 à 30 km/u overschrijden. Racefietsers, mountainbikers, speedpedelecers bijvoorbeeld. Je ziet overigens dat deze groepen vaak al uit eigen beweging een helm opzetten.

Zelf helm opzetten
En denk aan kwetsbare fietsers, zoals kinderen achterop en aan kinderen die nog onvoldoende vaardig zijn op een eigen fiets. Zij kunnen soms wel wat extra bescherming gebruiken. En daar zijn de ouders aan zet om het goede voorbeeld te geven. Dat betekent dus ook zelf een helm opzetten, net zoals ouders ook een gordel dragen in de auto.

 Laat alle andere fietsers vooral zelf kiezen om al dan niet een helm op te zetten. Goede voorlichting over de voordelen van het dragen van een helm helpt om een goed afgewogen keuze te maken. Ook daar wil de ANWB een rol vervullen. Misschien komen we zover als het dragen van de helm bij het skieen. Ook dat is geen verplichting, maar wordt door veel mensen inmiddels wel erg verstandig gevonden.

Wilgen
Maar zorg er in ieder geval steeds voor dat het middel en de kwaal in verhouding tot elkaar blijven staan. Beperk een afweging niet alleen tot het tellen van het aantal slachtoffers. Maak een brede afweging op basis van alle effecten van te nemen maatregelen. Waarbij ik wel wil aantekenen dat de tijd van simpele oplossingen inmiddels ver achter ons ligt en een uitdaging van formaat voor ons ligt. We moeten nu nadenken over de, in alle opzichten, meest effectieve preventive, om te voorkomen dat de fiets massaal aan de wilgen wordt gehangen.’

Klik hier voor meer informatie over CycleRap


Reacties

Reacties

M. van der Linde 18/02/2016 09:12

Moet je wel willen dat men een helm draagt? Tuurlijk, zo'n ding op je hoofd is wel zo prettig zodra je tegen de vlakte gaat. Onderzoek door de University of Bath wijst echter uit dat men meer risico neemt, doordat men zich veiliger waant door het dragen van een helm.

Dus als reactie op de titel "Een helm helpt niet om ongevallen te voorkomen": klopt, het maakt het juist erger. De afloop van het ongeval staat dan nog wel ter discussie. (ernst van ongeval versus voordelen van helmdracht)

En een reactie op dhr. Salomons: blijkbaar leidt een helm dus wél tot onveiligere situaties. De vraag is dan of je moet willen de helmdracht "cool" te laten lijken.

wim salomons 14/01/2016 18:17

Dat het dragen van een helm tot onveiliger situaties leidt, zal - zo hoop ik - niet de teneur van het verhaal zijn. Toen de professionals in de wielersport helmen gingen dragen was er een periode van gewenning. Nu vele jaren verder, ben je een "loser" wanneer je als "wielertoerist" geen helm draagt. Hetzelfde speelt zich op dit moment op de ijsbaan af. Als de professionals op het ijs helmen gaan dragen, volgt de krabbelaar. Kortom, het is voor ons als deskundigen - in samenwerking met de markt- wellicht zinvoller om te proberen het dragen van een helm, vooral voor de jongeren, even cool te laten worden als het dragen van sneakers, dan voortdurend het nut hiervan ter discussie te stellen. Ik plaats deze kanttekening allereerst als verkeerskundige , maar ook als ervaringsdeskundige op de racefiets en ijsbaan. En als ik eerlijk ben vooral omdat mijn kleinkinderen in de grote stad geen helm op willen op de fiets.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...
  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman

Artikelen 1 tot 25 van 255

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.