Er is iets structureel mis met de richtlijnen voor markeringen

maandag 28 april 2014 2 reacties 1494x gelezen

Berry den Brinker, Stichting SILVUR en gastonderzoeker VU

Laatst belde ik Erik. Erik is 90 jaar en woont nog zelfstandig in Wolvega. ‘Hoe gaat het met je?’ Goed! Ik kijk veel naar dvd’s met wetenschappelijke thema’s. Onderwerpen als het ontstaan van het heelal boeien me nog steeds. Per slot van rekening ben en blijf ik een natuurkundige. Vervelend is wel dat ik niet meer mijn dagelijkse wandeling in het park aan de overkant kan maken. De gemeente heeft de zebra met verkeersregeling weggehaald. Ik durf de weg niet meer over te steken. De auto’s gebruiken de weg als sluiproute en rijden er snel. Ik was al slechtziend en nu loop ik ook heel langzaam door een mislukte heupoperatie. De laatste keer dat ik probeerde over te steken werd mijn witte stok door een auto uit mijn hand geslagen’, aldus Erik.

Berry den Brinker

Berry den Brinker

Ik vermoed dat ze in Wolvega niet beseffen wat ze de grote voorvechter voor verkeersveiligheid aandoen. Erik Asmussen is de oprichter en eerste directeur van de stichting wetenschappelijk onderzoek verkeersveiligheid (SWOV). Ook was hij hoogleraar verkeersveiligheid aan de TU Delft. Het octrooi van de middenbermbeveiliging met vangrails staat op zijn naam, om maar wat te noemen. Het meest trots is hij op de uitvoering van zijn nota ‘Verkeersveiligheid’ wat ervoor gezorgd heeft dat het aantal dodelijke verkeersslachtoffers in Nederland in vijf jaar daalde van 3200 naar 1200 per jaar.

 

Zelf waardeer ik hem het meest vanwege zijn verdiensten voor mensen met een beperking. In 1996 publiceerde hij de ‘Nieuwe Normmens’, een ontwerpwijzer voor het integraal ontwerpen van wegen voor iedereen, inclusief mensen met beperkingen [1]. Aan het eind van zijn carrière, zelf slechtziend geworden, realiseerde hij zich dat ontwerpers voor de maatvoering vaak uitgaan van zichzelf en collega’s: gezonde mannen van een jaar of dertig. ‘Je moet’, zei hij, ‘iedereen zijn plek gunnen in de openbare ruimte en er in het ontwerp rekening mee houden’. In de Nieuwe Normmens beschrijft hij de meest voorkomende functiebeperkingen die relevant zijn voor het verkeersgedrag en hoe daarmee rekening gehouden kan worden bij het integraal ontwerpen van verkeerssituaties. Voor mij was de grondgedachte van de Nieuwe Normmens een doorbraak in mijn denken over de participatie van mensen met een beperking.

De situatie van Erik is exemplarisch voor de vele ongerijmdheden in het verkeersbeleid. Van ouderen wordt verwacht dat zij langer zelfstandig blijven wonen maar de veilige oversteekplaats naar de supermarkt delft het onderspit voor een betere doorstroming van het autoverkeer [2]. Het fietsen, mijn stokpaardje, is ook een probleem voor ouderen. Ouderen ondervinden veel hinder bij het fietsen door onoverzichtelijke situaties op fietspaden. De meeste ernstige verkeersgewonden zijn fietsers waarvan 80 procent het slachtoffer is van een enkelvoudig ongeval op fietsroutes. En dat overkomt ouderen meer dan anderen. Inmiddels weten we uit wetenschappelijk onderzoek hoe zulke ongevallen vermeden kunnen worden [3]. Het spreekt voor zichzelf dat de aanbevelingen uit het onderzoek worden overgenomen in richtlijnen voor het inrichten van de weginfrastructuur. Dat is gebeurd in publicatie 19a van Fietsberaad [4] maar nog niet in publicaties van CROW die in Nederland het meest gebruikt worden door wegbeheerders en uitvoerders.

Één van de belangrijkste verbeteringen van fietspaden is het aanbrengen van duidelijke kantmarkering. De eerste gelegenheid om dat aan te bevelen in een CROW-richtlijn deed zich voor in 2011 toen de publicatie 309 van CROW werd voorbereid. Het is de richtlijn die in het kader van het project ‘Blijf veilig mobiel’ speciaal ontwikkeld werd om via een ‘Seniorenproof wegontwerp’ ouderen te stimuleren actief te blijven [5]. Het lukte niet. Ik heb er in 2012 in Verkeerskunde nog over geschreven hoe het me bevreemdde dat zo weinig aanbevelingen ter voorkoming van enkelvoudige fietsongevallen waren overgenomen in CROW 309 [6]. Er was wel een troostprijs: naar aanleiding van het artikel werd ik gevraagd voor het project ‘Blijf veilig mobiel’ een aanvullende brochure te schrijven met de titel ‘Seniorenproof wegontwerp voor fietsers’ [7]. Jammer genoeg heeft de brochure onder wegbeheerders niet de status van een ‘echte’ CROW-publicatie.

Nu doet zich een tweede gelegenheid voor om het markeren van fietspaden op te nemen in een CROW-richtlijn. Op dit moment wordt namelijk gewerkt aan het actualiseren van de richtlijnen voor de bebakening en markering van wegen. De kleine werkgroep waarin naast drie vertegenwoordigers van Rijkswaterstaat alleen wegbeheerders zitten, stelt voor dat fietspaden in principe niet voorzien worden van kantmarkering. Dat is het tegenovergestelde van de aanbevelingen van het onderzoek dat in 2012 twee keer gehonoreerd werd met de prestigieuze internationale ‘Liberty Mutual’ prijzen voor onderzoek op het gebied van veiligheid en ergonomie. Ook staat het haaks op de aanbevelingen in Publicatie 19a van Fietsberaad dat tegenwoordig onderdeel is van de CROW. Het strookt ook niet met ‘Seniorenproof wegontwerp voor fietsers’ dat mede door CROW wordt uitgegeven.

De moed zakt me in de schoenen. De werkgroepleden weten toch dat er zoveel ernstig gewonden onder oudere fietsers vallen door onoverzichtelijke fietspaden? Autobestuurders hebben er toch geen last van als fietsers op fietspaden net zo gemakkelijk kunnen zien waar zij rijden als zijzelf? Of is het toch weer een geldkwestie? Bij de discussies rond de gemeenteraadverkiezingen hoorde ik weleens zeggen dat gemeenten zouden moeten bezuinigen op verkeer vanwege de grote verplichtingen voor zorg die zij in 2015 moeten overnemen van de centrale overheid. Zijn de wegbeheerders bevreesd voor de extra kosten voor het belijnen van fietspaden? Mij lijkt het voor de hand liggen dat gemeenten, eenmaal verantwoordelijk voor langdurige zorg voor mensen met beperkingen, geen onveilige situaties binnen de gemeentegrenzen willen laten bestaan. Vroeg of laat draai je als gemeente toch op voor extra kosten als mensen zich niet zelfstandig kunnen verplaatsen of arbeidsongeschikt raken door een ongeval. Eigenlijk is het dan ook vreemd dat een werkgroep voor zoiets belangrijks als een algemene richtlijn voor de inrichting van wegen zo eenzijdig is samengesteld.

Er is iets structureels mis. Voetgangers worden aangereden op zebrapaden en in plaats van het afremmen van de snelheid van auto’s door de zebra met een drempel te verhogen worden de zebrapaden verwijderd [2]. Oudere fietsers hebben last van slecht zichtbare paden en aanbevolen wordt ze niet te belijnen. Voetgangerslichten zijn voor slechtzienden vaak moeilijk te zien omdat ze aan de overkant staan, maar ze mogen niet verhuizen naar de wachtplek [8].

Het enige glimpje hoop dat ik nog heb is de aangekondigde ratificatie van het VN-verdrag inzake de rechten van personen met een beperking. Met de ratificatie verplicht de Nederlandse staat zich volgens artikel 9, van het verdrag passende maatregelen te nemen om mensen met een beperking toegang te garanderen tot de fysieke omgeving, tot vervoer, informatie en communicatie. Dat zou de huidige regering niet moeilijk hoeven te vallen. Immers, de regering wil zelf dat Nederland een overgang maakt van een verzorgingsstaat naar een participatiemaatschappij. Er is wel nieuwe wetgeving nodig om aan de nieuwe verplichtingen te voldoen. Dat is nu aan de orde met de introductie van de Omgevingswet. Wegbeheerders krijgen veel te maken met deze Omgevingswet die bestaande wetgeving voor de aanleg van de wegeninfrastructuur moet bundelen met vele andere wetten die met bouwactiviteiten te maken hebben. Het valt de overheid niet mee om de consequenties van de ratificatie in de Omgevingswet te verwerken.

In de ongeveer 800 pagina’s van de memories van toelichting bij de eerste presentatie van de Omgevingswet aan de Tweede Kamer kwam het woord toegankelijkheid niet voor. Hoogste tijd voor een gesprek met de verantwoordelijke minister, denk ik. Met de verplichting mensen met een beperking volwaardig te laten deelnemen aan de maatschappij moet er een adequaat beleid komen om hen zelfstandig te kunnen laten functioneren. Veel van de bestaande wet en regelgeving moet op de schop, zeker dat ingewikkelde stelsel van onderling strijdige richtlijnen. Het is een meerjarenplan. Ik vraag me wel af hoe lang Erik Asmussen moet leven om de vruchten van dit nieuwe beleid te plukken en hij gewoon zijn dagelijkse wandelingetje in het park kan maken zonder bang te zijn op weg erheen overreden te worden.

Referenties  

  1. Asmussen, E. & Huysse, M. (1996). De Nieuwe Normmens. Mens…maat der dingen: op weg naar integrale veiligheid en toegankelijkheid voor iedereen. POV Zuid Holland.
  2. 15 reacties op ‘Zebrapaden verwijderen vergroot veiligheid’. Door Bas Joosse. In: Bin Binnenlandse zaken, 23 jan 2014.
  3. Schepers, Paul & den Brinker, Berry(2011) 'What do cyclists need to see to avoid single-bicycle crashes?';, Ergonomics, 54: (4), p. 315-327. 
  4. Fietsberaadpublicatie 19a. Grip op enkelvoudige fietsongevallen - Samen werken aan een veilige fietsomgeving. Fietsberaad, Utrecht, april 2011.
  5. Seniorenproof wegontwerp: ontwerpsuggesties voor een veiliger infrastructuur binnen de bebouwde kom. Publicatie 309, CROW, Ede.
  6. Berry den Brinker, Rob Methorst, Jeroen Smeets, Roland van Grinsven, Frans Stoop, 2012. Missing links in handreikingen voor seniorproof fietsroutes.
  7. Senioren-proof wegontwerp voor fietsers (2012). Den Brinker (ed). ANBO/CROW.
  8. Den Brinker, B.P.L.M., Daams, B., Methorst, R, Stoop, F. Bekking, K. & Schepers, P. Voetgangerslichten moeten oversteken. Verkeerskunde, Nr.3, 2013.  

Reacties

Reacties

B.Altena 24/06/2014 12:11

Gaat voorbij aan het optreden van dodelijke ongevallen op zebrapaden. Vaak zijn daar juist ouderen bij betrokken. Het minder verkeersgericht ontwerpen is een betere oplossing. Zelf geconstateerd het veilig oversteken van oudere mevrouw met rollator in een Shared Space gebied.

Remko 29/04/2014 13:59

Duidelijke blog. Kleine nuance inzake de werkgroep herziening richtlijnen voor bebakening en markering fietspaden. De kantmarkering van fietspaden zit nog in het werkproces van de werkgroep. Zie voor meer informatie: http://www.crow.nl/vakgebieden/verkeer-en-vervoer/wegontwerp/werkgroepen

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 224

1 2 3 4 5 6

  • Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Rekeningrijden staat weer volop in de spotlights. Vorige week deed RAI Vereniging een pleidooi voor rekeningrijden en Zondag met Lubach besteedde er ook aandacht aan. Maar is... 22 november Bert van Wee, TU Delft
  • Integrale processen en communicatie centraal Integrale processen en communicatie centraal We zijn op de laatste etappe langs de snijvlakken van de verkeerskunde aangekomen. Zie mijn eerdere blogs in Verkeerskunde 2 , 3 en 4 van dit jaar. We ondervonden hoe... 26 oktober Miranda Thüsh
  • Grijze weg bestaat niet Grijze weg bestaat niet In de Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030 (DV3) wordt nogmaals geconcludeerd dat de wegvakken en kruispunten in de verkeersruimte idealiter maar één verkeersfunctie voor... 25 oktober Jarno Brouwer]
  • Bijna onder de tram Bijna onder de tram In Nederland worden zowel rood-gele als rood-groene tweekleurige verkeerslichten gebruikt, met een heel verschillende boodschap. Levensgevaarlijk voor kleurenblinden.  Dit... 25 oktober Meinard Noothoven van Goor
  • Voorkom het Grote Vastlopen Voorkom het Grote Vastlopen Het verkeer in stedelijke regio’s loopt vast. De ringwegen raken vol, in de spits barst het openbaar vervoer uit zijn voegen en de fietsfiles vormen geen zijn uitzondering meer.... 17 oktober Friso de Zeeuw
  • Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten In mijn twee vorige blogs in Verkeerskunde 2 en Verkeerskunde 3 ontdekten we dat het ontwerpen van de openbare ruimte lijkt op koken. Als we de juiste combinatie van kleuren,... 14 september Miranda Thüsh
  • Betere kansen met MaaS door samen te werken Betere kansen met MaaS door samen te werken De verkeerskunde heeft van oudsher een focus op techniek, infrastructuur en het modelleren van mobiliteit. Binnen het vakgebied en daarbuiten ontstaat het besef dat deze... 14 september Mike Bérénos en Robert Scheerder
  • Stel, je ziet geen rood Stel, je ziet geen rood Dit is de eerste blog van een serie van zes over kleuren in het verkeer. Deze serie beoogt het verkeer veiliger te maken door beter kleurgebruik. Kleurenblind-proof is... 14 september Meinard Noothoven van Goor
  • Nog een lange weg te gaan Nog een lange weg te gaan Na mijn kritische blog over Duurzaam Veilig 3.0 ( VK 2/2018 ) kreeg ik een prachtige kans te laten zien hoe je de voetganger en fietser wél een volwaardige plek kan geven in de... 13 september Berry den Brinker
  • Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg Transitie Verkeer&Mobiliteit, goed op weg We mogen wel zeggen dat het vakgebied dat zich bezig houdt met verkeer, vervoer, transport, mobiliteit anno 2018 al zo’n vijf jaar bezig is met de transitie. Immers het eerste... 15 juni Mike Bérénos
  • Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Elektrisch vervoer krijg je echt niet voor niks Veel Nederlandse steden gaan in 2025 op slot voor dieselvoertuigen. Elektrische voertuigen zijn dan het alternatief. Bijna de helft van de Nederlandse MKB-ondernemers denkt de... 8 juni Walther Ploos van Amstel, Martijn...
  • Inrichting van omgeving doet wat met de mens Inrichting van omgeving doet wat met de mens In de vorige Verkeerskunde liet ik zien dan het inrichten van een weg en wegomgeving erg lijkt op het werk van een kok. Het zijn aspecten als mondgevoel en... 8 juni Miranda Thüsh
  • Mobility as a Service als modekreet Mobility as a Service als modekreet Na een autoreis van meer dan zes uur ben ik aangekomen op mijn eindbestemming, een hotel voor vannacht. Vermoeid maar voldaan plof... 8 juni Robin Huizenga, PTV Group
  • Gouden greep: minor voor professional en student Gouden greep: minor voor professional en student Stenden NHL-docent Ruimte en Mobiliteit Frans Larmené zal de verkeerskundegeschiedenis ingaan als oprichter van de minor Traffic Psychology in het hbo-onderwijs. Een... 7 juni Nettie Bakker
  • Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Een verbod op grote vrachtwagens in de stad? Niet doen Met GroenLinks als grootste partij in veel steden staat stadslogistiek hoog op de coalitieverlanglijstjes. Stadslogistiek moet minder openbare ruimte in beslag nemen, met schoon... 16 april Walther Ploos van Amstel, Hogeschool...
  • In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal In een ultiem gerecht versterken alle aspecten elkaar optimaal Blog1/4. In een aantal blogs beweeg ik me langs de snijvlakken van de verkeerskunde en onderzoek hoe ruimtelijke maatregelen verkeersgedrag kunnen beïnvloeden. Ik laat zo zien... 6 april Guus Puylaert
  • Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld Je woont zoveel fijner zonder auto in het gezichtsveld “Heb je wel eens goed gekeken naar hoe je woont? Kijk eens naar buiten. Wat zie je? Een tuin? Een balkon? Een straat?” Met deze woorden startte Vincent Wever, hoofdredacteur... 6 april Vincent Wever
  • Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Grote sprong voorwaarts naar Duurzaam Veilig 4.0 Onlangs vroeg Peter van der Knaap, directeur/bestuurder van de SWOV, mij mee te werken aan de actualisatie van Duurzaam Veilig [1], de in Nederland toonaangevende visie op... 5 april Berry den Brinker
  • Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Verstedelijking en mobiliteit in de marge van Noord- en Zuid-Holland Steeds meer mensen trekken naar een stedelijke omgeving, ook naar die van de provincies Noord- en Zuid-Holland. Bereikbaarheid van voorzieningen is van vitaal belang voor de... 5 april Joseph Evers
  • Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Brabant gaat nog steeds voor NUL verkeersdoden Op 25 januari startte een nieuw campagnejaar voor onze verkeersveiligheidscampagne ‘Brabant gaat voor NUL verkeersdoden’. 2018 staat geheel in het teken van snelheid.... 23 februari Christophe van der Maat, gedeputeerde...
  • Een belofte die levens kan redden Een belofte die levens kan redden Vlaams minister van Mobiliteit Ben Weyts en de Vlaamse Stichting Verkeerskunde (VSV) lanceerden in 2017 een bijzondere voorlichtingscampagne onder het motto: Beloofd. 23 februari Werner de Dobbeleer, woordvoerder...
  • Kansen voor kilometerprijs Kansen voor kilometerprijs Op de auto wordt wereldwijd belasting geheven, onder meer bij het tanken, meestal ten behoeve van onderhoud van de infrastructuur. Traditioneel gebeurt dit door een... 23 februari Jaap Ketel, gepensioneerd technisch...
  • Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Hoe gevaarlijk is de smartphone in de auto? Een Skype-vergadering in de auto, whatsappen op de fiets, facetimen terwijl je oversteekt: we multitasken er massaal op los in het verkeer. En dat blijkt de verkeersveiligheid... 30 januari Nathalie van Dijk, verkeerspsycholoog...
  • Het pretpark dat altijd open is Het pretpark dat altijd open is Er valt natuurlijk weer heel wat terug te kijken in deze laatste dagen van 2017. Hoogte- en dieptepunten waren er genoeg, zoals ieder jaar. Wat de verkeersveiligheid betreft was... 29 december Gerard Tertoolen
  • Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Komt er ook veilige ruimte voor gezonde mobiliteit? Voorjaar 2017 verscheen het Manifest Verkeersveiligheid. Najaar 2017 bleek dit in het regeerakkoord Rutte III richtinggevend. Een slimme en effectieve lobby onder leiding van de... 21 december Janneke Zomervrucht, MENSenSTRAAT

Artikelen 1 tot 25 van 224

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2018 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.