Is kilometerheffing invoeren een goed idee?

donderdag 22 november 2018 Bert van Wee, TU Delft 2 reacties 1937x gelezen

Rekeningrijden staat weer volop in de spotlights. Vorige week deed RAI Vereniging een pleidooi voor rekeningrijden en Zondag met Lubach besteedde er ook aandacht aan. Maar is invoering verstandig? We vroegen het Bert van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de TU Delft.

"Het meest waarschijnlijke systeem van invoering zet de huidige motorrijtuigenbelasting (MRB) en eventueel een deel van de belasting op nieuwe auto’s (BPM) om in een heffing per kilometer. Daar zitten voor- en nadelen aan vast.

Filedruk verminderen
Het grote voordeel is dat de kilometerheffing, met name als de hoogte ervan afhangt van waar en wanneer mensen rijden, de filedruk flink kan verminderen, met – afhankelijk van de concrete wijze van invoering – zo’n 20 tot 50 procent. Geen enkele andere maatregel komt zelfs maar in de buurt, ook niet 20 miljard extra geld voor meer wegen (bovenop de toch al gevulde pijplijn voor de periode dot 2030), of gratis openbaar vervoer.

Afname autogebruik
Verder zal het autogebruik door de invoering van de kilometerheffing afnemen; dat kan wel 10 tot 15 procent bedragen, met voordelen voor verkeersveiligheid en milieu. En veel mensen vinden betalen per kilometer eerlijker dan per jaar: wie minder rijdt betaalt minder, wie meer rijdt betaalt meer.

Ook maakt de kilometerheffing het mogelijk om elektrische auto’s belasting te laten betalen voor gebruik. Die betalen immers geen heffing zoals die nu bestaat voor benzines en diesels.

Duur systeem
Maar er zijn ook grote nadelen, zo laat een studie van CPB en PBL uit 2015 zien. De invoering kost veel geld voor het systeem van technologie en betalen, al snel miljarden euro’s per jaar. En de hoogte van de kosten is behoorlijk onzeker, terwijl politici in het algemeen risicoavers zijn.

Minder mobiliteit
Een ander nadeel is dat mobiliteit ook ‘te duur’ kan worden. Mensen gaan dan minder kilometers maken, wat niet ‘optimaal’ is voor onze welvaart. Stel dat de heffing 1 euro per kilometer kost (wat geen serieus plan is), dan rijden we niet veel meer. Grote voordelen voor files, milieu en onveiligheid dus. Maar ten koste van autogebruik, dat ons juist ook veel voordelen brengt.

Welke prijs?
De kunst is om de ‘juiste’  prijs te laten betalen, maar ook weer niet te veel. En dan blijkt dat een systeem van betalen naar plaats en tijd beter scoort dan een systeem met alleen een vlakke heffing. Maar veel mensen vinden dat laatste systeem wel eerlijk en wenselijk en het eerste systeem niet.

Ik vermoed dat de kilometerheffing er alleen komt als die gefaseerd kan worden ingevoerd. Bijvoorbeeld door eerst de MRB om te zetten in een vlakke heffing. Want dat is eerlijk, vinden veel mensen immers. De technologie is dan relatief goedkoop.

Autogebruik kan dan in sommige gevallen overigens wel ‘te duur’ worden, wat welvaartsverlies oplevert. In latere stappen kan het tarief afhangen van milieu- en eventueel ook veiligheidskenmerken, en tenslotte van plaats en tijd.

Niet eenvoudig
Of invoering verstandig is, kan ik niet eenduidig beantwoorden. Ik zou zeggen: of doen, of accepteren dat de files voorlopig toenemen. Alternatieven zijn er niet echt.

Als we overgaan tot invoering, dan zou ik beginnen met het omzetten van de MRB in een vlakke heffing omdat veel mensen dat eerlijker vinden, zelfs al zou dat tot welvaartsverliezen leiden.

Eerlijkheid mag wat kosten
Het belastingsysteem voor loon en inkomsten kan ook veel eenvoudiger, maar we brengen nuances aan vanwege eerlijkheid. Eerlijkheid mag wat kosten. Burgers zien dan ook dat de overheid te vertrouwen is: de totale inkomsten voor de overheid blijven ongeveer gelijk, alleen komt het geld op een andere manier binnen.

Volgende kabinetten kunnen het systeem verder verfijnen, inclusief het maken van onderscheid naar plaats en tijd. Ik durf de stelling aan dat als we de MRB omzetten in  betalen per kilometer, na een aantal jaren nog maar een heel kleine minderheid terug wil naar het huidige systeem.

Daarom neig ik naar invoeren en later kijken of en hoe we het verder nuanceren, mede afhankelijk van politiek draagvlak en systeemkosten.


Reacties

Reacties

Wilfred 26/06/2019 21:35

Heldere uitleg, ik begrijp alleen niet waarom je accijns zou moeten betalen over elektriciteit. Waarom moet dat gelijk aan brandstof rijders?

Waarom begint de overheid niet met afrekening van alle belastingen via de kilometer registratie. Net zoals dat met de elektriciteit en gas. Scheelt miljarden aan technologische infrastructuur en kan morgen ingevoerd worden. En start dan via de automobiel branche of security branche met track en tracé om achteraf op tijdstip, route en afstand te verrekenen.

Ik ben benieuwd naar uw visie

Martijn H 22/11/2018 14:40

Het klinkt allemaal zo mooi, dat begrip "eerlijk" en "de gebruiker betaalt", maar als het puntje bij paaltje komt gaat het gewoon om knaken. De rest is een mooi omhulsel. Men wil km heffing om geen gedoe meer te hebben over de accijnsprijs van brandstoffen. Als die namelijk stijgt, krijg je meteen gedoe met tankstationhouders uit de grensstreek. Juist door deze factor zit er nu een rem op het omhoog gooien van de accijns. Met kmheffing is die rem er niet meer. Begrotingstekort? Links kabinet? Hop, het beruchte kwartje er zo bovenop. En wie pest je als eerste uit de auto? Diegenen die het nu al niet uit te ruim hebben. Als je"eerlijk" wil hebben moet je eens kijken naar de absurde belastingen in Nederland tov bijvoorbeeld Duitsland. Het gaat om knaken, niet om "eerlijk"

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 265

1 2 3 4 5 6

  • 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! Het advies van de Commissie-Remkes om snelheidslimieten rond natuurgebieden te verlagen vindt bijval onder verkeerskundigen en klimaatwetenschappers. Toch blijven... 16 oktober Martin Kroon
  • Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Wanneer rijdt de volledig zelfrijdende auto in Nederland rond? Welke veranderingen brengt de transitie van de huidige manier van autorijden naar de zelfrijdende auto ons? Hoe... 15 oktober Door Luuk de Vries, Adviseur Smart...
  • Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Van 7 tot 10 oktober vond in Rotterdam de twintigste editie plaats van het internationale voetgangerscongres Walk21. Zo’n zeshonderd deelnemers, waarvan een minderheid uit... 10 oktober Wim Bot
  • Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Elke verjaardag zie ik het weer gebeuren, elke gesprekpartner transformeert zich tot verkeerskundige. Natuurlijk wel logisch, immers vrijwel iedereen heeft ermee te maken, doet... 2 oktober Wim van der Hoeven, adviseur PTV Group
  • Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes drukken hun stempel op het maatschappelijk debat over mobiliteit. Deze taboe-onderwerpen komen dus niet aan de orde, maar hebben wél invloed. Ze leiden daarom tot... 2 oktober Arie Bleijenberg, Koios strategy
  • De speed pedelec: onterecht op het strafbankje De speed pedelec: onterecht op het strafbankje Er rijden er volgens recente CBS-cijfers ongeveer 17.000 van rond in Nederland: speed pedelecs. Voor wie het nog niet wist, fietsen met een elektrische ondersteuning tot 45... 2 oktober Martin de Vries
  • Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit In een - met name - technologisch turbulent veranderende wereld kan een visie op de toekomst, eventueel uitmondend in één stip of meerdere stippen op de horizon, een belangrijke... 2 oktober Mike Bérénos, voorzitter NMTM, op...
  • Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Heeft u ook zo genoeg van files? Elke dag wachten in de rij, ongelukken en pechgevallen? Met het aanbreken van de donkere dagen zal dit beeld de komende maanden alleen maar nog... 2 oktober Edward Neef
  • Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs “Bekijk Nederland als één grote, groene netwerkstad”, aldus CROW-directeur Pieter Litjens en zijn collega bij Platform31, Hamit Karakus. Niet gek, als je bedenkt dat 60% van de... 23 september Paul Steeneken
  • De zin en onzin van artikel 5a WvW De zin en onzin van artikel 5a WvW Op 18 juni heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel roekeloos rijgedrag aangenomen. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer, maar als het aangenomen wordt is opzettelijk... 20 september Herbert Korbee
  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht
  • De busreiziger in beeld De busreiziger in beeld ‘Welke mensen reizen er met de bus? Kunnen jullie dat in beeld brengen?’, was de vraag vanuit het ministerie aan het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM). Want de... 27 mei Toon Zijlstra en Peter Bakker,...

Artikelen 1 tot 25 van 265

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.