Ommelandse reizen

maandag 12 augustus 2019 Taede Tillema (KiM) 0 reacties 91x gelezen

In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad: het ommeland. Als geboren en getogen ommelander vind ik dit jammer. Sinds vorig jaar bekleed ik de leerstoel Transportgeografie aan de Rijkuniversiteit Groningen. Dit doe ik naast mijn werk bij het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid. Binnen mijn leerstoel houd ik me bezig met het boeiende onderzoek naar bereikbaarheid en de mobiliteit van het mooie ommeland.

Taede Tillema, senior onderzoeker, KIM

Taede Tillema, senior onderzoeker, KIM

Vanzelfsprekend is het belangrijk om onderzoek te doen naar de bereikbaarheid van steden. Maar doen we daarmee voldoende recht aan gebieden daarbuiten, waar bijna 5 miljoen Nederlanders wonen? In het ‘ommeland’ is de afstand tot veel dagelijkse voorzieningen, zoals supermarkt, bakker, slager of groentewinkel, beduidend groter. Dat is helemaal zo wanneer de plaats afgelegen ligt. Binnen een straal van drie kilometer kan een stedeling uit twaalf supermarkten kiezen, een bewoner van een groot dorp uit bijna vier, terwijl een inwoner van een klein dorp meestal is aangewezen op slechts een supermarkt. Die is tegelijkertijd vaak klein en duur, waardoor de dichtstbijzijnde supermarkt zeker niet altijd de voorkeur geniet.

Krimp en leegloop
Door schaalvergroting en bevolkingskrimp kan de bereikbaarheid van voorzieningen verder onder druk komen te staan. Ik groeide op in het Groningse dorp Grijpskerk. Daardoor weet ik dat gezinnen met jonge kinderen veel met de auto onderweg zijn voor werk, school, sport, zwemlessen, verjaardagsvisites en boodschappen. In mijn geboorteplaats Delfzijl zag ik hoe voorzieningen door de bevolkingsafname steeds moeilijker in stand te houden waren. Mijn basisschool ‘De Noorderkroon’ is inmiddels verdwenen. Ook in kleine dorpen staan voorzieningen onder druk. Supermarkten en basisscholen moeten daar steeds vaker hun deuren sluiten. De afstanden tot voorzieningen nemen toe en de leefbaarheid neemt af.

In de recente KiM-publicatie “Bevolkingsdaling en de effecten op de bereikbaarheid en de mobiliteit in Nederland” vonden we dat effect terug: tussen 2008 en 2015 groeide in krimpgebieden in het ommeland de afstand tot voorzieningen harder dan in overige delen van het land. Dit geldt vooral voor de afstand tot supermarkten, dagelijkse winkelvoorzieningen en basisscholen. De totale mobiliteit in de krimpgebieden nam beperkt toe, terwijl deze in de groeigebieden, zowel binnen als buiten de stad, juist licht daalde.

Hoe het is en hoe het voelt
De prangende vraag is natuurlijk hoe erg het is dat afstanden tot voorzieningen toenemen. Beïnvloedt het de leefbaarheid en het welzijn op een negatieve manier? Het is mijn overtuiging dat de perceptie van bereikbaarheid van voorzieningen veel bepalender is dan de ‘objectief’ gemeten afstand of reistijd. Toch weten we nog vrij weinig over hoe de bereikbaarheid in het ommeland wordt beleefd en of er verschillen zijn tussen gebieden waar de bevolkingsomvang krimpt of groeit. Eerste tekenen dat percepties van bereikbaarheid relevant zijn kwamen al wel naar voren in het in opdracht van het KiM uitgevoerde onderzoek “Mobiliteitsarmoede in de provincie Zeeland” eerder dit jaar.

Generaties en gebieden
Binnen het KiM en in mijn leerstoel wil ik de komende jaren samen met mijn collega’s meer inzicht krijgen in de perceptie van bereikbaarheid en hoe deze varieert voor verschillende bewoners en gebieden. Dit geeft een beeld welk type bewoners, zoals ouderen of juist jongeren, een probleem ervaart en hoe dit verschilt tussen regio’s. Denk aan ruimtelijke en culturele verschillen tussen en binnen rurale gebieden in bijvoorbeeld Groningen, Zeeland, Limburg of de Achterhoek. Hierbij leggen we een relatie met mobiliteitsarmoede en ervaren leefbaarheid.

Zoeken naar oplossingen
Daarnaast wil ik specifiek kijken naar de rol van slimme en innovatieve mobiliteitsoplossingen in het verbeteren van de bereikbaarheid. Denk aan ‘Mobility-as-a-Service’-concepten in dunbevolkte gebieden, aan de rol van de elektrische fiets in het overbruggen van grotere afstanden en zelfs aan zelfrijdende busjes in het voor- en natransport. Met dergelijke busjes wordt al op meerdere plekken geëxperimenteerd. Onderzoek moet uitwijzen in hoeverre deze op papier interessante mogelijkheden aansluiten bij de behoefte van reizigers. En ook in hoeverre ze werken in meer dunbevolkte gebieden buiten de stad waar minder vraag is naar vervoer. Het ziet er echter naar uit dat deze oplossingen heel wat spreekwoordelijke ‘ommelandse reizen’ kunnen voorkomen.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 1 tot 25 van 266

1 2 3 4 5 6

  • Verkeersveiligheidsrisico’s op kruispunten ‘bekijken’ Verkeersveiligheidsrisico’s op kruispunten ‘bekijken’ Vanochtend, 14 november, zag ik bij het ontbijt bij RTL-nieuws dat de verkeersveiligheid op kruispunten onder druk staat! Het aantal verkeersdoden op kruispunten is de afgelopen... 15 november Erik WahleResource Manager team...
  • 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! 130 kan echt niet meer, politiek niet, moreel niet! Het advies van de Commissie-Remkes om snelheidslimieten rond natuurgebieden te verlagen vindt bijval onder verkeerskundigen en klimaatwetenschappers. Toch blijven... 16 oktober Martin Kroon
  • Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Met z'n allen aan de zelfrijdende auto; of flink betalen Wanneer rijdt de volledig zelfrijdende auto in Nederland rond? Welke veranderingen brengt de transitie van de huidige manier van autorijden naar de zelfrijdende auto ons? Hoe... 15 oktober Door Luuk de Vries, Adviseur Smart...
  • Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Voetgangers en fietsers, bondgenoten voor actieve mobiliteit Van 7 tot 10 oktober vond in Rotterdam de twintigste editie plaats van het internationale voetgangerscongres Walk21. Zo’n zeshonderd deelnemers, waarvan een minderheid uit... 10 oktober Wim Bot
  • Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Zoveel Nederlanders, zoveel verkeerskundigen Elke verjaardag zie ik het weer gebeuren, elke gesprekpartner transformeert zich tot verkeerskundige. Natuurlijk wel logisch, immers vrijwel iedereen heeft ermee te maken, doet... 2 oktober Wim van der Hoeven, adviseur PTV Group
  • Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes over mobiliteit Vijf taboes drukken hun stempel op het maatschappelijk debat over mobiliteit. Deze taboe-onderwerpen komen dus niet aan de orde, maar hebben wél invloed. Ze leiden daarom tot... 2 oktober Arie Bleijenberg, Koios strategy
  • De speed pedelec: onterecht op het strafbankje De speed pedelec: onterecht op het strafbankje Er rijden er volgens recente CBS-cijfers ongeveer 17.000 van rond in Nederland: speed pedelecs. Voor wie het nog niet wist, fietsen met een elektrische ondersteuning tot 45... 2 oktober Martin de Vries
  • Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit Denk fundamenteel: geef breed ruimte aan ICT in mobiliteit In een - met name - technologisch turbulent veranderende wereld kan een visie op de toekomst, eventueel uitmondend in één stip of meerdere stippen op de horizon, een belangrijke... 2 oktober Mike Bérénos, voorzitter NMTM, op...
  • Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Licht op verkeer maakt RegieRijden mogelijk Heeft u ook zo genoeg van files? Elke dag wachten in de rij, ongelukken en pechgevallen? Met het aanbreken van de donkere dagen zal dit beeld de komende maanden alleen maar nog... 2 oktober Edward Neef
  • Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs Ontdek samen met ons het belang van mobiliteithubs “Bekijk Nederland als één grote, groene netwerkstad”, aldus CROW-directeur Pieter Litjens en zijn collega bij Platform31, Hamit Karakus. Niet gek, als je bedenkt dat 60% van de... 23 september Paul Steeneken
  • De zin en onzin van artikel 5a WvW De zin en onzin van artikel 5a WvW Op 18 juni heeft de Tweede Kamer het wetsvoorstel roekeloos rijgedrag aangenomen. Het voorstel moet nog door de Eerste Kamer, maar als het aangenomen wordt is opzettelijk... 20 september Herbert Korbee
  • Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Anders door de bak en tweede terminal op Utrecht CS Utrecht, draaischijf van Nederland. Loopt het bij Utrecht spaak, dan heeft een groot deel van Nederland daar last van. Dat geldt zowel voor de weg als voor het spoor. Ik zie... 2 september Rob Hulleman
  • Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet Een veilige, onbewaakte overweg bestaat niet 20 september 2018 was een zwarte dag voor de verkeersveiligheid. Bij een botsing op een overweg in Oss kwamen vier kinderen om het leven en daarnaast raakten een kind en een... 26 augustus Wilbert Walta
  • Leren van ongevallen Leren van ongevallen Iedereen die zich met vraagstukken rondom veiligheid bezig houdt, heeft beroepshalve belangstelling voor ongevallen in het verkeerssysteem. Van een analyse van de oorzaken, en... 19 augustus Lieuwe Zigterman
  • Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Brexit: effect op Nederlandse zeehavens gemengd Er zijn veel trends die op Nederlandse zeehavens afkomen: de energietransitie, toenemend protectionisme, digitalisering en nog veel meer. Het KiM onderzocht wat het effect van... 12 augustus Martijn van der Horst en Saeda Moorman
  • Ommelandse reizen Ommelandse reizen In Nederland ligt veel nadruk op stedelijke gebieden en de bijbehorende verkeers- en vervoersproblemen. En dan vooral files. Minder aandacht is er voor gebieden buiten de stad:... 12 augustus Taede Tillema (KiM)
  • Ik heb gezegd Ik heb gezegd Deze blog is de zesde, en laatste, in de serie Verkeerskleuren. Mag ik het uitblijven van verkeerskundige reacties op deze blogs – en het uitblijven van de juiste maatregelen... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Stille straatstenen hebben de toekomst Stille straatstenen hebben de toekomst Wegbeheerders willen in de woonwijken steeds meer terug naar stenen in plaats van asfalt vanwege een langere levensduur en kleiner risico op kapitaalvernietiging bij... 27 juni Frank Kolderie, productmanager bij...
  • Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Actielijst voor kleurenblindproof verkeer Kleuren zijn zo vanzelfsprekend, dat er in veel gevallen geen rekening wordt gehouden met mensen die de eigen kleurwaarneming niet kunnen vertrouwen. Een niet-volledig resumé... 27 juni Meinard Noothoven van Goor
  • Wegontwerp, een geliefd praatje Wegontwerp, een geliefd praatje Wie kent het niet? Is er nieuwe weg aangelegd, of een stuk asfalt eraan vast geplakt, staat het verkeer toch snel weer vast. Verkeer, files en wegwerkzaamheden zijn een bekend... 27 juni Sonja Hiddinga, accountmanager...
  • Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven Hoogste tijd om ISA nu een echte kans te geven In de afgelopen weken waren er twee interessante verkeersitems, die breed aandacht van de media kregen:  * De RAI (branche-organisatie voor de Rijwiel- en... 27 juni Gert Bak, senior verkeerskundige...
  • Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak Stikstof maakt meer kapot dan je lief is; de PAS uitspraak De uitspraak van de Raad van State over het Programma Aanpak Stikstof zorgt voor een lichte paniek in politiek Den Haag en dat is niet helemaal zonder reden. Kort gezegd komt... 25 juni Herbert Korbee
  • Stimuleer E-bike als substituut voor auto Stimuleer E-bike als substituut voor auto Onlangs verscheen het bericht in de media dat er in ons land in 2018 voor het eerst meer e-bikes dan gewone fietsen zijn verkocht. Een mooie stap in de richting van... 19 juni Paul Plazier
  • 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ 'Kinderen overhalen om van de fiets te houden’ Wanneer we aan de veiligheid werken met kinderen, houden we dan ook daadwerkelijk rekening met kinderen? Ik vraag het mij soms af. Veiligheid is iets wat niet of nauwelijks... 18 juni Joep Tiernego
  • VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! VVN-buurtacties werken niet? Dat kan beter! SWOV heeft onderzoek gedaan  naar de effectiviteit van buurtacties in 30-km-gebieden, zoals remwegdemonstraties, lasergun-metingen met bewoners of verkeersborden gemaakt... 5 juni Janneke Zomervrucht

Artikelen 1 tot 25 van 266

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.