Overheid bouwt wat ze belooft…

maandag 3 februari 2014 1 reactie 789x gelezen

Jan Ploeger, Provincie Zuid-Holland

 

Nederland heeft zijn wegenbouwbeleid behoorlijk goed op orde. De nationale bouwopdracht zoals beschreven in het Structuurschema Verkeer en Vervoer, SVV-2, uit 1990, is - gemeten in rijstrooklengte - na 20 jaar ruimschoots uitgevoerd. Er zijn weliswaar minder auto(snel)wegen op nieuwe tracés aangelegd maar dat wordt ruimschoots gecompenseerd door de verbreding van bestaande wegen. Opmerkelijk is dat er een vergelijkbaar bedrag in spoor wordt geïnvesteerd als in weg, maar voor veel minder reizigerskilometers. En, nu het bouwen op schema ligt, verdient beprijzing opnieuw aandacht.

Jan Ploeger, provincie Zuid Holland
Foto ANWB/AVD

Jan Ploeger, provincie Zuid Holland Foto ANWB/AVD

In de afgelopen 20 jaar, waarin het Infrastructuurfonds functioneert, is 110 miljard euro (niet gecorrigeerd voor inflatie) omgezet, waarvan 101 miljard euro is uitgegeven aan droge infrastructuur voor rijkswegen, spoorwegen, hoofdvaarwegen en subsidies aan grote projecten voor regionale en lokale infrastructuur (RegLok). Achteraf evalueren van dit gigantische bedrag is niet eenvoudig maar wel leerzaam. Zo zijn er - vergeleken met de beschreven bouwopgave uit 1990 - ruim anderhalf keer zo veel wegen verbreed dan was voorzien. De meeste, extra, rijstroken zijn de afgelopen vier jaar opengesteld, precies in een periode dat de groei van het autoverkeer stagneert. Dat kan een verklaring zijn voor de afname van files, zoals de laatste jaren wordt waargenomen.

Relatief meer geld naar spoor dan naar weg
Opmerkelijk is dat de langjarige investeringen in aanleg en onderhoud van hoofdwegen van dezelfde orde van grootte zijn als de investeringen in aanleg en onderhoud van spoorwegen. Het gebruik van hoofdwegen, gemeten in aantallen reizigerskilometers, ligt echter een factor vijf hoger dan het gebruik van de spoorwegen. Dat vraagt om een nadere analyse. Is het gebruik van de trein echt zo duur, of wordt de prikkel tot efficiency onvoldoende gegeven?

Kijken we naar de overeenkomsten en verschillen tussen spoor en weg, dan valt Rijkswaterstaat, verantwoordelijk voor de wegenaanleg en onderdeel van de rijksoverheid, direct onder de politieke controle, terwijl Prorail en NS als spoor- en treinbeheerders, via de BV-constructie verder weg staan van de politieke controle en als monopolisten ook minder prikkel tot efficiency hebben.

Horn- en halo-effect
Daarnaast wordt het openbaar vervoer in het publiek debat van de laatste 20 jaar minder kritisch werd beschouwd dan wegenaanleg; een fenomeen dat in de psychologie het halo-effect wordt genoemd. Dit effect, in de vorm van een per definitie positief ingeschat milieueffect bij de planning van het spoorwegnet, heeft mogelijk een minder gunstig effect op efficiency. Anderzijds laat het Engelse model van marktwerking bij het onderhoud van spoorwegen zien dat marktwerking de efficiency ook absoluut niet heeft verbeterd.

Prijsbeleid
Een ander opvallend aspect uit ‘20 jaar Infrastructuurfonds’ is dat prijsbeleid (variabilisatie van de autokosten) als component was opgenomen in het integrale verkeersbeleid. Uit alle onderzoek blijkt dat dit een grote welvaartswinst geeft. Veelrijders betalen meer, weinigrijders (de meeste Nederlanders) betalen dan minder. En het scheelt in investeringen voor spitscapaciteit. Deze maatregel is om politieke reden in het laatste Regeerakkoord geschrapt, onder meer met als motivatie ‘Eerst bouwen dan beprijzen’.

Nu aangetoond is dat het bouwprogramma op stoom ligt en de files afnemen, lijkt het moment daar om een discussie over variabilisatie van autokosten opnieuw te starten. Het recente SER-energieakkoord over vermindering van de uitstoot van broeikasgassen geeft voldoende opening voor deze discussie. Dat wil overigens niet zeggen dat rekeningrijden of kilometerheffing daarmee automatisch terugkomen. Het gewenste draagvlak daarvoor is ver weg. Maar goede resultaten met innovatieve vormen zoals het belonen van spitsmijden kunnen de weg openen naar een betere benutting van het wegennet.

Evaluatie 20 jaar Infrastructuurfonds
Jan Ploeger analyseerde 20 jaar Infrastructuurfonds op basis van publieke stukken die deels digitaal beschikbaar zijn. Zijn complete analyse is gepresenteerd tijdens het Colloquium Vervoersplanologisch Speurwerk 2013.

http://www.cvs-congres.nl/cvspdfdocs_2013/cvs13_063.pdf


Reacties

Reacties

Jan Helmer 23/02/2014 12:39

Interessant artikel. U schrijft dat de aanlegkosten per reizigers-km voor spoor hoger zijn dan voor weg. Hoe wordt dit getal als de beheer en onderhoudskosten er bij opgeteld worden? En als de kosten van vervoermiddelen er bij opgeteld worden?
Ik ben asset management specialist en econoom bij RWS. Ik heb de extra gegevens niet voor handen. Het plaatje is wel heel interessant.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 101 tot 125 van 253

2 3 4 5 6 7

  • Met de auto naar de sportschool Met de auto naar de sportschool Je woont er vlakbij, maar toch pak je de auto als je naar de sportschool gaat. Of de muziekschool ligt om de hoek, maar je haalt je kind met de auto op. Het blijkt dat er... 10 juni Eline Scheepers, Kennisinstuut voor...
  • Wegbeheerdersaansprakelijkheid: invulling gebrekscriterium Wegbeheerdersaansprakelijkheid: invulling gebrekscriterium Op 17 mei 2016 heeft het hof Den Haag een belangrijke uitspraak gedaan in een zaak, waarbij het ging om aansprakelijkheid van de wegbeheerder (ECLI:NL:GHDHA:2016:1350). Het... 10 juni Roeland De Korte
  • Lijntrekkers en de zelfrijdende auto Lijntrekkers en de zelfrijdende auto Een samenvatting van deze blog is verschenen in VK 3/2016 27 mei Ferry Smith, ANWB
  • De energie in Hal 9 De energie in Hal 9 Deze blog is verschenen in VK3/2016 27 mei
  • Truck platooning (r)evolutie van transport en werkgelegenheid Truck platooning (r)evolutie van transport en werkgelegenheid Zelfrijdende voertuigen gaan er komen en zeker in de wereld van transport. Daar is een enorme winst in kostenbesparing en veiligheidsverbetering te bereiken. Klik maar eens... 9 mei Joahn Janse
  • Lessen van Haaksbergen Lessen van Haaksbergen Welke lessen zijn te leren van twee uitspraken van de strafrechter van de rechtbank Overijssel in de zaak Haaksbergen van 15 april 2016? Deze strafzaken... 28 april Roeland De Korte
  • Schaalsprong Fiets: Droom of werkelijkheid? Schaalsprong Fiets: Droom of werkelijkheid? Een samenvatting van deze blog is verschenen in Verkeerskunde 1/2016 25 maart Hugo van der Steenhoven
  • De Simpele weg De Simpele weg Deze blog is ook verschenen in VK2/2016 25 maart Carlo van de Weijer
  • Van witkar naar witkar Van witkar naar witkar In het Amsterdam Museum is de witkar nog steeds een van de populairste attracties. Ik ben er een keer gaan kijken. De witkar stamt uit de jaren 1970 en wordt wel gezien als “het... 18 maart Jaco Berveling
  • Stikken van fijnstof is niet fijn Stikken van fijnstof is niet fijn Aanleiding: Minister van der Steur (VenJ) beantwoordt vragen van de Kamerleden Tanamal, Hoogland en Kerstens (allen PvdA) over het verloren gaan van 45.000 gezonde levensjaren... 17 maart Johan Janse
  • Blog 2 Vergevingsgezinde fietspad: Fietsen en fietsers hebben geen kreukelzone Blog 2 Vergevingsgezinde fietspad: Fietsen en fietsers hebben geen kreukelzone Op 31 maart is de eindbijeenkomst van het project Het Vergevingsgezinde Fietspad in het provinciehuis in Zwolle. U kunt zich hier nog voor aanmelden . Wat ging hieraan... 17 maart Peter Morsink
  • KiM neemt fiets serieus KiM neemt fiets serieus Het Kennisinstituut voor Mobiliteitsbeleid (KiM) van het ministerie Infrastructuur & Milieu begint de fiets eindelijk echt serieus te ontdekken. Na de waardevolle publicatie... 29 februari Wim Bot, lobbyist voor de Fietsersbond
  • Hoe vergevingsgezind is het fietspad? Omdenken! Hoe vergevingsgezind is het fietspad? Omdenken! Een ongeluk zit in een klein hoekje. Of in een lastig rafelig randje. Dat weet ik, omdat ik samen met het ministerie van Infrastructuur en Milieu, enkele provincies, gemeenten... 16 februari Peter Morsink
  • Melanie, waar blijft je regie? Melanie, waar blijft je regie? De Tweede Kamer debatteerde 8 december 2015 over het zorgwekkend stijgende aantal ernstige verkeersgewonden. De aanleiding was de brief van 18 november van de minister van... 16 februari Berry den Brinker
  • De rol van en juiste plek voor mobiliteit in de samenleving De rol van en juiste plek voor mobiliteit in de samenleving Mobiliteit lijkt vanzelfsprekend, maar wat gebeurt er als mensen niet of heel slecht contact kunnen maken, of als gedachten en goederen kunnen uitwisselen en ontmoetingen... 16 februari Mike Bérénos
  • Ben jij straks smart, shared of social? Ben jij straks smart, shared of social? Ooit was het overzichtelijk. De verkeerskundige was een duidelijke specialist in het domein van de ruimtelijke infrastructuur. Maar het bleek niet voldoende. We moesten ons in... 16 februari Ron Bos
  • WEpods: vergeten we niet dat we koploper zijn? WEpods: vergeten we niet dat we koploper zijn? Automatisch rijden op de openbare weg is een forse uitdaging, waar diverse landen en diverse bedrijven nu volop mee bezig zijn. In Nederland is onlangs de eerste rit met een... 1 februari Johan Janse, JJ Advies
  • Een helm helpt niet om ongevallen te voorkomen Een helm helpt niet om ongevallen te voorkomen 'Zo af en toe laait de discussie weer op over het verplichten van een helm voor fietsers. En dat is ook goed omdat we altijd op zoek moeten blijven naar het beperken van... 18 december Ferry Smith
  • Administratieve perikelen rond alcoholslot met vergaande gevolgen Administratieve perikelen rond alcoholslot met vergaande gevolgen Een deelnemer aan het alcoholslotprogramma, krijgt begin september een brief van het CBR waarin staat dat bij een steekproef van de RDW is geconstateerd dat de verzegeling is... 18 december Mieke Eversteijn, advocaat bij...
  • RvS: Laantje van Alverna is een ongesloten spoorwegovergang RvS: Laantje van Alverna is een ongesloten spoorwegovergang Op 9 december 2015 heeft de Raad van State uitspraak gedaan in zaak van het Laantje van Alverna. In de kern gaat het hier om de vraag of de spoorwegovergang ter hoogte van het... 10 december Roeland de Korte
  • CROW-richtlijnen zijn niet imperatief, maar sterk indicatief CROW-richtlijnen zijn niet imperatief, maar sterk indicatief Wat is het rechtskarakter van CROW-normen? Een veel gestelde vraag vanuit de praktijk. Het antwoord op deze vraag wordt door de rechtbank Limburg gegeven. 10 december Roeland de Korte
  • Tijd dat toegankelijkheid een plek in regelgeving krijgt Tijd dat toegankelijkheid een plek in regelgeving krijgt In december 2014 reed een scooter even naast het fietspad in de Marnixstraat nabij het Leidseplein in Amsterdam. De bestuurder zag niet dat de naastliggende trambaan hoger lag... 27 oktober Berry den Brinker
  • Samen regenwater zorgzaam afvoeren Samen regenwater zorgzaam afvoeren Hoe dreigend de klimaatrisico’s ook zijn, hoe snel er interessante oplossingen worden ontwikkeld om de ondergrondse regenwatervoorzieningen op een mooie manier bovengronds te... 27 oktober Frank Kolderie
  • De duurzame binnenstad: ga uit van de reiziger zelf! De duurzame binnenstad: ga uit van de reiziger zelf! Een samenvatting van deze blog verscheen in VK 4/2015 onder de titel: Stedelijke verdichting? Maak de mobilist mobiel Auteurs: Sjoerd Stienstra en Chris Verweijen 28 augustus
  • Barst in Amsterdams voetgangersbeleid? Barst in Amsterdams voetgangersbeleid? In Amsterdam zijn oversteekplaatsen voor voetgangers traditioneel voorzien van zebramarkeringen van stoep tot stoep, inclusief alle geregelde oversteekplaatsen bij drukke... 17 augustus Berry den Brinker, Stichting SILVUR /...

Artikelen 101 tot 125 van 253

2 3 4 5 6 7

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.