Het lerend vermogen van de verkeerskunde

vrijdag 2 juni 2017 Jan Ploeger 1 reactie 248x gelezen

Jan Ploeger van de afdeling verkeer en vervoer van het KIVI sprak ter gelegenheid van het samengaan van de opleidingen tot verkeerskundige van het CROW en NOVI-Verkeersacademie. In zijn rede waarschuwt hij voor historische valkuilen rond vakkennis en schetst een idealer toekomstbeeld voor het vakgebied. Een samenvatting van zijn speech, met onderaan een link naar de integrale rede.
Jan Ploeger, Programmamanager mobiliteit en milieu bij de provincie Zuid-Holland en tot voor kort voorzitter van de vakgroep Verkeer en Vervoer van het KIVI

Jan Ploeger, Programmamanager mobiliteit en milieu bij de provincie Zuid-Holland en tot voor kort voorzitter van de vakgroep Verkeer en Vervoer van het KIVI (Copyright: ANWB/AVD)

Vraag: Waarom aten we in Europa in de Middeleeuwen geen asperges? Antwoord: Men at tijdens de Middeleeuwen geen asperges omdat de kennis over hoe je asperges moet verbouwen in Europa na de val van het Romeinse Rijk verloren is gegaan. Maar de Moren herintroduceerden deze kennis in Spanje en de Spanjaarden verspreidden de aspergecultuur weer over de rest van Europa.

De kennis van de Romeinen was dus niet verloren gegaan, maar diep weggeborgen in enkele kloosterbibliotheken. Eén van de aspecten die bijdroegen aan verdwijnen van kennis was het ineenstorten van het centrale gezag van de Romeinse overheid. De monniken zelf hadden voor hun werk geen belang om deze kennis te delen.

Kennis zelf is ook niet veel waard als het niet wordt beheerd, overgedragen en gebruikt. Daarom moet de mens centraal staan omdat die er voor moet zorgen dat kennis wordt overgedragen en niet verloren gaat of eeuwen ongebruikt raakt.

Ik trek drie conclusies:

  • Centraal belang van een overkoepelende overheid,
  • Toegankelijkheid houden van het materiaal,
  • Bijscholing en opleiding van de kenniswerkers.

Hoe staat het met ons lerend vermogen?

Zijn de donkere middeleeuwen weer teruggekeerd? Zo somber wil ik niet zijn. Maar toch zijn er zo links en rechts sombere geluiden te horen over het kennismanagement in het vakgebied. Het lijkt wel of het wiel telkens opnieuw wordt uitgevonden.

Hoe staat het er nu voor?
Tien jaar geleden heb ik samen met Lieke Berghout gekeken of onderwerpen blijvend op de agenda staan en welke ontwikkeling daarin te zien is. Een kleine analyse van verscheidene jaargangen Verkeerskunde (1980-1981 en 2006-2007) geeft een interessant beeld:

Opvallend is het gebrek aan verdieping ten opzichte van reeds bestaande kennis. Er wordt zelden verwezen naar oude kennis, die overigens grotendeels nog niet is gedigitaliseerd. Er zijn meerdere thema’s waarvan de kennisontwikkeling lijkt stil gevallen te zijn. Maar laat ik me beperken tot de factor mens. In nummer 10/1980 staat een uitvoerig interview met professor Michon van de Rijksuniversiteit Groningen. Hij houdt een hartstochtelijk pleidooi voor de verkeerspsychologische benadering van het mobiliteitsvraagstuk. 26 jaar later in nummer 1/2006 lezen we het verslag van een pilot met de weinig verrassende uitkomst dat met belonen gedragsverandering bij mobilisten te bereiken valt.

Opgave: Hoe organiseren we ons als vakgebied beter?
Mijn sombere analyse staat niet op zichzelf. Uit een breed uitgezette enquête onder leiding van Mike Berenos in 2014-2015 blijkt dat het vakgebied versnipperd is. Vakkennis en vakkennisssen trekken zich toenemend terug op kennis(sen)eilandjes. De verbinding tussen deze kennis(sen)bronnen ontbreekt in veel gevallen. Dat gaat ten koste van integrale kwaliteit.

Al eerder maakte de afdeling Verkeer en Vervoer van het KIVI, op basis van een discussie op haar ledendag, de versnippering zichtbaar aan de hand van drie thema’s:

  • Versnippering van kennis: Er is veel waardevolle kennis aanwezig en er komt elke dag nieuwe kennis bij. De beschikbare kennis wordt echter niet optimaal gebruikt. Het bijhouden van vakmanschap heeft hieronder te lijden.
  • Er is onvoldoende aansluiting tussen onderwijs en het werkveld. Leiden we wel de goede verkeersprofessionals op? Er is vooralsnog geen plek waar zo’n gesprek tussen partijen regelmatig wordt gevoerd.
  • Het publieke debat rond mobiliteitsthema’s is amateuristisch. Er zijn weinig gezaghebbende opiniemakers. Discussies over bepaalde thema’s lijken zich eindeloos te herhalen.

 

Kan een vakgebied, waar jaarlijks meer dan 600 verkeersslachtoffers te betreuren zijn, waar jaarlijks 6 miljard euro aan Rijksmiddelen voor infrastructuur en mobiliteitsdiensten wordt omgezet (en een vergelijkbaar bedrag bij provincies en gemeenten), waar gezondheidsproblemen als fijn stof en geluidshinder het maatschappelijk debat dagelijks ontberen, het zich permitteren om zo versnipperd en ongeorganiseerd te zijn?

Wat zijn vandaag kansen en uitdagingen?
Ik vertaal de lessen van hoe we weer asperges konden eten naar onze moderne tijd:

  • de rol van het Rijk als systeemverantwoordelijke,
  • de opleiding en de factor mens, als basis van kennismanagement,
  • de rol van internet en de verschillende kennisplatfora om kloosterbibliotheken te ontsluiten.

 

Wie is systeemverantwoordelijk?

Kennismanagement is gebaat bij een sterke centrale aansturing. Het feit dat het ministerie van I&M niet alles zelf uitvoert ontslaat haar niet van de plicht om het kennisstelsel op orde te houden en niet alleen voor de eigen wegbeheertaken. Tegelijkertijd gaat het lerend vermogen van de verkeerskunde over een belangrijke factor: mensen. Als we verhalen niet doorgeven, als we niet aan storytelling doen, sprookjes, fabels, mag ook, dan raken we gauw het spoor kwijt en wordt kennis (opnieuw) diep opgeborgen, misschien in modernere kloosterbibliotheken. Daarom, we moeten onze kennis toegankelijk houden, bereikbaar, en aan elkaar doorgeven.

Mobiliteitsportaal
Welk vakgebied kan het zich veroorloven om zo slordig met kennis en kennisbeheer om te gaan? Maar verkeerskundigen hebben geen algemene vereniging waar ze brede onderwerpen als beroepsgroep kunnen wisselen. Geen mobiliteitshuis voor mobiliteitsprofessionals.

 

Of Toch? Het eerder gestarte initiatief van KIVI en Transumo, het Kennisportal Mobiliteit en Transport wilde en wil opnieuw zo’n (modern) 'mobiliteitshuis' voor mobiliteitsprofessionals zijn. Dat wil zeggen, voor iedereen die zich (fulltime, parttime, incidenteel) betrokken voelt bij of belangstelling heeft voor mobiliteitsvraagstukken. Mobiliteitsprofessionals en organisaties worden uitgenodigd hier actief een bijdrage te leveren in termen van het delen en ontsluiten van bewezen en nieuwe kennis en ervaring. Dit maakt het vakgebied sterker, herkenbaarder voor de individuele vakgenoten én voor de samenleving.

Wat kun je er vinden?
Dit 'Mobiliteitshuis' in heroprichting geeft digitale huisvesting aan verschillende onderdelen van het vakgebied. Het vormt een portaal, een voordeur naar een (fysiek en virtueel) netwerk van mobiliteitsprofessionals waar gevalideerde kennis, vakrelaties, onderwijsrelaties en debat te vinden zijn. We hopen op het volgende Nationaal verkeerskundecongres de voordeur van dit 'mobiliteitshuis' officieel te openen voor de vakgroep. 

Ik begon met de Romeinen, de grondleggers van onze wegenaanleg. Ik eindig in onze tijd waarin vakkennis opnieuw wordt overwoekerd en zoekraakt in een wirwar van rijpe en groene kennis uit allerlei bronnen. Tijd om de werkelijk noodzakelijke vakkennis te bundelen en verhalen erover naar buiten te brengen. Tijd voor een open mobiliteitshuis in plaats van een verscholen kloosterbibliotheek.

Klik hier voor de integrale rede van Jan Ploeger.


Reacties

Reacties

Mike Bérénos 27/11/2018 10:48

Hoi Jan,

Ik heb toentertijd natuurlijk dit verhaal al gelezen. Waarom ik toen niet direct gereageerd heb is mij een raadsel. Nu spelen (weer dezelfde) dingen waarbij ik dacht “terug naar dit artikel”.

Drie punten:
1. Het is niet één kloosterbibliotheek, maar heel veel kloosterbibliotheken. Nog steeds is ons vakgebied versnipperd en niet goed georganiseerd. Daar hadden jij en Lieke Berghout al in 2007 over geschreven. Het eerste vakdebat van 2013 bevestigde dat en ook de enquête van het Transitieteam Verkeer&Mobiliteit in 2014/15.
2. Ik pleit voor een 2e vakdebat. Maar a) hoe steken we dit in, b) wie neemt dit op en c) is de output hiervan weer voor dovemansoren?
Hoe zorgen we dat we weer niet in deze valkuil stappen? Hebben we de tijd nu (anno 2018) niet mee (transitie draait op 'volle' toeren), en weinig pro-actief (wat we in het eerste vakdebat moesten vaststellen) is al lang niet meer zo van toepassing. Er gebeurt nu heel veel in en rondom ons vakgebied.
3. Het is erg, heel erg dat het “Mobiliteitshuis” gesneuveld is. Dat is toch een aanfluiting voor ons vakgebied!
Op de brief die de ‘stoottroepen’ voor dit idee hebben gekregen heb ik gereageerd met het idee van ‘Regionale Mobiliteitshuizen’. Die zijn er volgens mij al, met min of meer hetzelfde basisidee. Ook dit was aan dovemansoren.

Als ik deze reactie opschrijf bekruip me het gevoel: ook dit is weer voor dovemansoren…..?
Mobility&Transport, Quo Vadis?

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 41 tot 56 van 56

1 2 3

  • Eerste MKBA van een niet-infraproject: Fietsimpuls Met een toegespitste gedragsaanpak worden werknemers/forenzen van bedrijven die zijn aangesloten bij Maastricht Bereikbaar sinds zes jaar gemotiveerd om vaker te fietsen naar...
  • Van B naar Anders, investeren in mobiliteit voor de toekomst Op 23 mei presenteerde de Raad voor de leefomgeving en infrastructuur (RLI) het advies: ‘Van B naar Anders’. Aan dit advies liggen twee essays ten...
  • Team Voetganger wint strijd om de ideale modaliteit Het enthousiasme was groot tijdens de tweede editie van Battle of the Modes. In de Bossche Verkadefabriek namen vier modaliteitenteams (openbaar vervoer, auto,...
  • 'Begin met hubs in de buurt' Hij richtte op zijn twintigste een stichting op die een toekomst biedt aan kinderen die in Argentinië onder de armoedegrens leven en organiseerde...
  • Eric van Berkum: ‘Meer ruimte voor nuance en reviews van vakliteratuur’ In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun?kennis naar de praktijk? Waar...
  • 'Iedere verkeersdeelnemer komt weer veilig thuis' Op 26 april werd de nieuwe Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-20130, DV3, gepresenteerd tijdens het Nationaal Verkeersveiligheidscongres NVVC. Wat is de belofte, de ambitie...
  • De case Merwedekanaalzone Utrecht zal rond 2025 meer dan 400.000 inwoners tellen, 17 procent meer dan nu. De gemeente kiest er voor om deze groei binnen de bestaande stadsgrenzen op te vangen, onder...
  • 'Stop verkeersslachtoffers door mobielgebruik' De ouders en advocate van Yannick Frijns namen op 26 april de Nationale Verkeersveiligheidsprijs 2018 in ontvangst tijdens het Nationaal...
  • Controle over opvolgtijden buslijnen Vervoerders sturen bij variaties in de busdiensten vooral op punctualiteit. Dit is mede ingegeven door punctualiteitseisen in de concessies. Maar bij hoogfrequente lijnen is,...
  • Landbouwverkeer: meer boetes of meer veiligheid? Landbouwvoertuigen zijn groot en zwaar en rijden langzamer ten opzichte van andere motorvoertuigen, maar juist sneller ten opzichte van fietsers, joggers en wandelaars. Dat...
  • Virtual Reality-technologie dient ook als ijsbreker Een studie naar de beste ontwerpkeuzes voor fietsroutes in het kader van Slimme en Gezonde Stad in pilotstad Schiedam bood de mogelijkheid om Vitual Reality-technologie (VR) als...
  • Benchmark gezonde steden Een Brede Coalitie van Natuur & Milieu, Milieudefensie, Fietsersbond, Longfonds, Wandelnet, Rover en Mens en Straat, wil graag dat de nieuwe coalities die in gemeenten...
  • Wat levert MaaS op? Door alle (voorspelde) technologische ontwikkelingen wordt Mobility as a Service, MaaS een grote toekomst toegedicht. De flexibiliteit die MaaS biedt in het vervullen van...
  • Bert van Wee: Waarom geen factcheckrubriek? In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun?kennis naar de praktijk? Waar...
  • Barrières voor de marktintroductie van ITS-diensten Hoewel er de afgelopen jaren vele ITS-diensten zijn ontwikkeld en pilots zijn uitgevoerd, blijft een grootschalige marktintroductie van deze diensten vaak achterwege. Binnen het...
  • Goed op weg met STAR Een database met 200.000 geregistreerde ongevallen in 2020. Daar werkt STAR op dit moment hard aan. Wat is de stand van zaken nu? Een update.  

Artikelen 41 tot 56 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.