Het zelfrijdende voertuig: van silver bullet tot ethisch vraagstuk

Eerste openbare bijeenkomst STAD, Spatial and Transport impacts of Automated Driving

vrijdag 31 maart 2017 Maurits van den Toorn 0 reacties 80x gelezen

Zelfrijdende voertuigen gaan de manier waarop we reizen, wonen, werken en recreëren veranderen. Maar er zijn nog veel vragen: wat voor gevolgen heeft dat voor de wegen? Hoe zit het met de veiligheid? Wat betekent het voor de stedelijke kwaliteit, is smart mobility, zoals wel eens wordt gesteld, een ‘silver bullet’? En wat zijn de gevolgen voor de (regionale) economie?

Bart van Arem, hoogleraar Transport en Planning en directeur van het TU Delft Transport Institute, sprak tijdens de eerste openbare bijeenkomst van het onderzoeksprogramma STAD.

Bart van Arem, hoogleraar Transport en Planning en directeur van het TU Delft Transport Institute, sprak tijdens de eerste openbare bijeenkomst van het onderzoeksprogramma STAD. (Copyright: Bart van Arem)

Bart van Arem, hoogleraar Transport en Planning en directeur van het TU Delft Transport Institute, stelde deze vragen aan de orde tijdens de eerste openbare bijeenkomst van het programma STAD. STAD staat voor Spatial and Transport impacts of Automated Driving, een programma voor onderzoek naar de langetermijneffecten van automatisch rijden op ruimte en mobiliteit. In het programma werken kennisinstellingen zoals de TU Delft en TNO samen met overheden (waaronder provincie Zuid-Holland, organisator van de bijeenkomst), vervoerbedrijven en adviesbureaus. Overheden kunnen de resultaten van het project gebruiken als input voor hun investeringsagenda’s.

 

Marieke Kassenberg, mobiliteitsstrateeg bij de provincie Gelderland, vertelde over de ervaringen met de WEpod tussen Wageningen en Ede, een mooi voorbeeld van ‘learning by doing’. Deze wagentjes rijden over een kronkelige weg waarbij ze allerlei situaties en andere verkeersdeelnemers tegenkomen. Leerzaam, voor alle betrokkenen inclusief de WEpods zelf. Nu rijden ze nog met 15 km/uur (Kassenberg: ‘met de fiets ben je er sneller’), maar volgend jaar hebben de voertuigen zoveel ‘geleerd’ dat de snelheid omhoog kan naar 25 km/uur.

 

Techniek is één ding, maar de maatschappelijke en ethische aspecten zijn zeker zo belangrijk. Daarbij gaat het om de acceptatie van dergelijk vervoer door het publiek (Kassenberg verwacht dat niet iedereen dat zal doen), maar ook over de privacy. ‘Er zitten negen camera’s in en op het voertuig die in één uur een terabyte aan data vergaren. Wat gebeurt daarmee, gaat dat naar de politie? Willen we zo’n maatschappij?’ Ze werpt meer vragen op: ‘Weten we wat de fabrikant in de computer stopt? We moeten dat als maatschappij wel weten. En wat betekenen automatische voertuigen voor beroepschauffeurs? Mogelijk leiden ze tot verlies van werkgelegenheid, maar gaat ook de status van hun beroep omlaag als het idee ontstaat ‘dat kan een computer toch ook’.

 

Het klinkt haast alsof mobiliteitsexpert Kassenberg tegenstander van smart mobility is, maar dat is niet zo verzekert ze: ‘Ik ben begonnen als ‘believer’ in automatisch vervoer, maar door mijn betrokkenheid bij het project heb ik meer oog gekregen voor de negatieve aspecten die er ook aan zitten.’

 

Goederenvervoer

Het blijft bij alle aandacht voor automatisch personenvervoer soms op de achtergrond, maar ook - of juist - in het goederenvervoer worden flinke stappen gezet op het gebied van smart mobility. Truck platooning, oftewel vrachtwagens die in konvooi rijden, is technisch al mogelijk en biedt interessante mogelijkheden voor de Rotterdamse haven.

Rob Zuidwijk van de Rotterdam School of Management, onderdeel van de Erasmus Universiteit, doet hier onderzoek naar. Er zijn in verschillende landen al pilots, de volgende fase is de daadwerkelijke invoering van het systeem. Daarbij doen zich allerlei praktische vragen voor, vooral op organisatorisch gebied. Transportbedrijven die normaal elkaars concurrenten zijn, moeten nu tot een vorm van samenwerking komen, want platooning werkt alleen als alle vrachtwagens hetzelfde systeem gebruiken om contact met elkaar te leggen.

 

Zuidwijk: ‘Daar is een vorm van ‘network governance’ voor nodig die de eenheid van het systeem bewaakt. De vraag is vervolgens hoe de vorming van konvooien tot stand komt, centraal en van tevoren gepland, of ‘spontaan’ onderweg doordat de vrachtwagens elkaar met hun wifi-verbinding kunnen vinden? Er moet ook een businessmodel komen dat duidelijk maakt wat de toegevoegde waarde van truck platooning is: levert het brandstofbesparing op? Rusttijd voor de chauffeurs, of uiteindelijk zelfs minder chauffeurs? Meer veiligheid? Het is nog onzeker, net als de vraag waar de baten neerslaan. Bij de voorste vrachtwagen van een konvooi is er geen brandstofbesparing, bij de volgende wagens wel. Wie moet er dan vooroprijden en wordt die transporteur daar voor gecompenseerd?’

 

Truck platooning gaat over vijf tot tien jaar een nieuwe transportmodus worden, verwacht Zuidwijk. Daarmee wordt het een vierde modaliteit naast de binnenvaart, de trein en de traditionele losse truck.

 

Duidelijk is nu vooral dat de vraag, of smart mobility inderdaad de ‘silver bullet’ is voor de stedelijke omgeving, nog niet te beantwoorden is. Er zijn nog zoveel onzekerheden dat het project STAD nog wel even vooruit kan. De komende vier jaar volgen jaarlijks bijeenkomsten waar de nieuwste inzichten op het gebied van automatisch rijden zullen worden gepresenteerd.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

  • De fiets+trein formule ontrafelt Zowel de fiets als de trein winnen aan populariteit. Dat is winst voor mens en milieu: beide zijn duurzame en gezonde vervoermiddelen die op relatief efficiënte wijze reizigers...
  • Snelheid veroorzaakt deels de onveiligste trajecten Het nieuwe Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) spreekt van een risicogestuurde aanpak: niet alleen focussen op verkeersongevallen, maar ook op de kwaliteit van...
  • Europese analyse van gedragsmaatregelen Wetenschappers van universiteiten uit Amsterdam, Stockholm en Wenen werkten drie jaar samen binnen het project IP-SUNTAN, dat staat voor: Innovative Policies for Sustainable...
  • VR-Rijsim, de human factors Onafhankelijke verkeersveiligheidsauditoren beoordelen of het ontwerp van een complexe verkeerssituatie veilig is of niet. Door de opkomst van serious gaming en VR-technologie...
  • Nieuwe Smart-Mobility-experts begrijpen het spel Vier iVRI-afname-experts, waarvan drie al een vaste baan hebben gevonden en 11 nieuwe Smart Mobility-experts met een specialisatie iVRI-techniek. Dat is de opbrengst van de...
  • Smart Mobility loopt warm naast huidige systeem Smart mobility is een begrip dat nu iets minder dan 10 jaar aanwezig is in de wereld van verkeer en vervoer. Op de academische zoekmachine Scopus is de opkomst van dit begrip in...
  • Niet-westerse migrantenvrouwen pakten zelf de fiets Mobiliteitsarmoede was in de jaren zeventig al aan de orde, maar kreeg lange tijd zeer beperkte beleidsaandacht en kende zeker nog geen doelgroepaanpak. Toch wezen de eerste...
  • Vervoersarmoede in de grote stad ontrafeld Op verzoek van de G4 is verkennend ‘etnografisch‘ onderzoek gedaan naar vervoersarmoede. Gevraagd is om een definitie van vervoersarmoede en het specificeren van de...
  • Met pre-suasion sorteert gedragsbeïnvloeding effect Traditioneel wordt weggedragsbeïnvloeding toegepast door de vorm en functie van een weg goed af te stemmen op het beoogde gebruik ervan. In veel gevallen volstaat die...
  • Stoppen met roken lukte toch ook? Van een intensieve en integrale langetermijnaanpak ten aanzien van smartphonegebruik in het verkeer is nog geen sprake. Terwijl zo’n aanpak juist tot succes kan leiden. Denk...
  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.