Naar een klimaatbestendig hoofdwegennet

De ontwikkeling van een klimaatadaptatiestrategie voor de A58

donderdag 25 oktober 2018 Myrthe Leijstra, Kees van Muiswinkel, Wim Leendertse, Thomas Bles, Rijkswaterstaat 0 reacties 186x gelezen

Het was niet te missen afgelopen zomer: zwart geblakerde bermen door de ene na de andere bermbrand. Terwijl op andere dagen de snelwegen overliepen door stevige onweersbuien. Een tegenstelling met vergelijkbaar resultaat: flinke files.

Met de paper ''Development of a Climate Adaptation Strategy of the InnovA58 highway in the Netherlands' wonnen Myrthe Leijstra en medeauteurs de prijs voor de beste bijdrage aan de 8e landelijke Omgevingsmangementdag in de categorie ‘Bijzonder’. 

Bermbranden of onweersbuien zijn voorbeelden van extreme weersomstandigheden met grote impact op weginfrastructuur en verkeer. Deze extremen, waaronder hitte, droogte en wateroverlast, kunnen volgens de KNMI-klimaatscenario’s verder toenemen.

 

  

Afbeelding links: bermbrand op de A50 nabij Renkum. 26 juli 2018 

Afbeelding rechts: de locaties op de A58 waar hevige regenval voor wateroverlast kan zorgen 

 

In het Deltaplan Ruimtelijke Adaptatie is daarom afgesproken dat een klimaatbestendige en waterrobuuste inrichting in 2020 onderdeel is van beleid en handelen van overheden. Dat stelt Rijkswaterstaat voor de uitdaging: hoe richten we het hoofdwegennet klimaatbestendig in?  

 

Wat is een klimaatbestendige weg? 

Een klimaatbestendige weg klinkt prachtig, maar wat betekent dat? Om deze vraag te beantwoorden, is het belangrijk om te achterhalen wat de effecten van extreem weer op een weg en op het verkeer kunnen zijn. Wat zijn de risico’s en waar bevinden zich de kwetsbare plekken? Welke maatregelen zijn nodig om onze wegen de komende decennia functioneel te houden? En welke keuzes maken we daarin? 

 

Samen met Deltares hebben we de handen ineengeslagen om de theoretische kennis die reeds aanwezig is bij Rijkswaterstaat te vertalen naar de praktijk. De ideale test case? Het project InnovA58. De A58 in Noord-Brabant gaan we vernieuwen en verbreden en biedt daarom de uitgelezen kans om theorie te vertalen naar praktijk. In de doelstellingen van het project prijkt ook het onderdeel klimaatbestendigheid, met als kern: “Het verbeteren van de robuustheid van de A58 en de (nabije) omgeving voor de gevolgen van extreem weer, nu en in de toekomst.” 

 

Vraag één is: Hoe krijg je probleem en oplossing goed in beeld? Dat doen we met een stresstest. Met  betrokken partners brengen we systematisch in beeld waar de snelweg tijdens extreem weer onder stress komt te staan en welke maatregelen er te nemen zijn. Dat is gebeurd aan de hand van de zogenoemde ROADAPT-methodiek. Deze bestaat uit vier fases:  

  1. een ‘quick scan’ naar de belangrijkste klimaatrisico’s en mogelijke maatregelen, bijvoorbeeld bij overstroming van de weg door extreme neerslag;  

  1. een gevoeligheidsanalyse naar kwetsbare plekken op en rond de weg: waar op de weg kan wateroverlast zich voordoen?; 

  1. een socio-economische impactanalyse om kosten en baten van files, beschadigde infrastructuur, maar ook van mogelijke oplossingen in beeld te brengen; 

  1. het ontwikkelen van de adaptatiestrategie met combinaties van maatregelen en keuzes. 

 

De analyse van de A58 heeft veel kennis opgeleverd. Zo laten kaarten kwetsbare gebieden zien waar wateroverlast op de weg kan ontstaan of waar taluds gevoelig zijn voor erosie. Daarnaast laten ‘dynamische adaptatiepaden’ zien welke combinaties van maatregelen mogelijk zijn. Denk aan het intensiveren van beheer en onderhoud, het vergroten van waterafvoer of het aanpassen van het wegontwerp.  

 

Maar we hebben meer geleerd: de weg kan niet los worden gezien van de omgeving. Water afvoeren van een snelweg kan effect hebben op het watersysteem van het waterschap. Ook hebben we ervaren dat er handige combinaties, ofwel meekoppelkansen mogelijk zijn.  Zo kunnen bredere onderdoorgangen onder de weg water vlot afvoeren en tevens functioneren als faunapassage. Op die manier verbinden we thema’s als water, natuur en klimaat met elkaar. Ook kan het koppelen van technische ontwikkelingen mogelijkheden bieden. Zo bieden de innovaties op het gebied van Smart Mobility wellicht verrassende uitkomsten voor klimaatadaptatie. Zou het bijvoorbeeld mogelijk zijn om weerapps te koppelen aan navigatieapps, zodat weggebruikers tijdig worden gewaarschuwd voor naderend noodweer? Dan kunnen zij hun rijstijl of routes aanpassen.  

 

Tot welke conclusies leidt dit?  

Klimaatbestendig zijn betekent niet dat we alles kunnen voorkomen of oplossen. Wel kunnen we leren omgaan met de gevolgen. Het multidisciplinaire karakter stelt ons voor uitdagingen, maar biedt ook nieuwe kansen. De komende jaren zal Rijkswaterstaat een stresstest voor het gehele hoofdwegennet uitvoeren. Daarnaast houden we nu al rekening met de gevolgen van klimaatverandering in de ontwerpen en beheeractiviteiten van onze infrastructuur. De A58 vormde daarvoor een nuttige en leerzame start. 

 

 

 

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

  • De fiets+trein formule ontrafelt Zowel de fiets als de trein winnen aan populariteit. Dat is winst voor mens en milieu: beide zijn duurzame en gezonde vervoermiddelen die op relatief efficiënte wijze reizigers...
  • Snelheid veroorzaakt deels de onveiligste trajecten Het nieuwe Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) spreekt van een risicogestuurde aanpak: niet alleen focussen op verkeersongevallen, maar ook op de kwaliteit van...
  • Europese analyse van gedragsmaatregelen Wetenschappers van universiteiten uit Amsterdam, Stockholm en Wenen werkten drie jaar samen binnen het project IP-SUNTAN, dat staat voor: Innovative Policies for Sustainable...
  • VR-Rijsim, de human factors Onafhankelijke verkeersveiligheidsauditoren beoordelen of het ontwerp van een complexe verkeerssituatie veilig is of niet. Door de opkomst van serious gaming en VR-technologie...
  • Nieuwe Smart-Mobility-experts begrijpen het spel Vier iVRI-afname-experts, waarvan drie al een vaste baan hebben gevonden en 11 nieuwe Smart Mobility-experts met een specialisatie iVRI-techniek. Dat is de opbrengst van de...
  • Smart Mobility loopt warm naast huidige systeem Smart mobility is een begrip dat nu iets minder dan 10 jaar aanwezig is in de wereld van verkeer en vervoer. Op de academische zoekmachine Scopus is de opkomst van dit begrip in...
  • Niet-westerse migrantenvrouwen pakten zelf de fiets Mobiliteitsarmoede was in de jaren zeventig al aan de orde, maar kreeg lange tijd zeer beperkte beleidsaandacht en kende zeker nog geen doelgroepaanpak. Toch wezen de eerste...
  • Vervoersarmoede in de grote stad ontrafeld Op verzoek van de G4 is verkennend ‘etnografisch‘ onderzoek gedaan naar vervoersarmoede. Gevraagd is om een definitie van vervoersarmoede en het specificeren van de...
  • Met pre-suasion sorteert gedragsbeïnvloeding effect Traditioneel wordt weggedragsbeïnvloeding toegepast door de vorm en functie van een weg goed af te stemmen op het beoogde gebruik ervan. In veel gevallen volstaat die...
  • Stoppen met roken lukte toch ook? Van een intensieve en integrale langetermijnaanpak ten aanzien van smartphonegebruik in het verkeer is nog geen sprake. Terwijl zo’n aanpak juist tot succes kan leiden. Denk...
  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.