Verhandelbare kilometerrechten

Promotieonderzoek naar effectief en acceptabel beprijzen

donderdag 21 december 2017 Nico Dogterom, Universiteit Utrecht 0 reacties 114x gelezen

Met het groeiende autogebruik neemt de interesse voor prijsbeleid weer toe. Verhandelbare kilometerrechten zijn inherent effectief en potentieel acceptabel voor autogebruikers. De prijs kan bepaald worden door de markt, maar het promotieonderzoek van Nico Dogterom toont aan dat de maatregel zelfs bij een vaste prijs al kan werken. 
Foto: Shutterstock

Foto: Shutterstock

Prijsbeleid voor weggebruik staat opnieuw volop in de belangstelling in Nederland. Steeds meer stakeholders raken ervan overtuigd dat het onontkoombaar is om de problemen van groeiend autogebruik aan te pakken. In het verleden sneuvelden voorstellen voor prijsbeleid op gebrek aan publieke en politieke steun, daarom moet een nieuwe maatregel zowel effectief zijn als sociaal geaccepteerd. 

 

Concept

In de wetenschap groeit de interesse in het concept van verhandelbare rechten. Hiermee stelt de overheid een maximum aan het totale autogebruik in een bepaalde regio en tijdspanne, en kent op basis hiervan een budget aan rechten toe aan autogebruikers, bijvoorbeeld in kilometers, passages of brandstofconsumptie. Deze rechten zijn verhandelbaar, de markt zorgt voor afstemming van vraag en aanbod. 

 

Theorie

Verhandelbare rechten zijn in theorie effectief omdat de uitgegeven rechten corresponderen met het vooraf gestelde maximale autogebruik. Een doel om autogebruik te reduceren zal altijd gehaald worden. Ook zullen, door het marktmechanisme, de rechten zich bewegen van degenen die het makkelijkst hun autogebruik kunnen verminderen naar degenen die de hoogste waarde toekennen aan hun autogebruik.

De maatregel leidt mogelijk ook tot een hogere sociale acceptatie, bijvoorbeeld omdat er alleen een geldstroom tussen autogebruikers onderling ontstaat, waardoor de maatregel minder als een belasting wordt ervaren, en er een financiële beloning is voor wie rechten overhoudt.

 

Experimenten

In dit promotieonderzoek zijn de effecten van en de attitudes tegenover verhandelbare kilometerrechten onderzocht. Het reisgedrag van autogebruikers is hierin onderzocht in samenhang met hun activiteiten.

 

308 forensen

In het eerste experiment hielden 308 Nederlandse forensen zeven achtereenvolgende dagen hun autoritten en bijbehorende activiteiten gedetailleerd bij. Vervolgens kregen zij twee scenario’s voorgelegd met een aantal verhandelbare kilometerrechten voor die week, en konden ze aangeven of ze hun autogebruik zouden hebben aangepast en hoe hun ritten- en activiteitenpatroon er dan uit zou zien. Samen brachten deze participanten het aantal autokilometers terug met 20,2 procent in het eerste scenario en 24,1 procent in het tweede. De doelen van de scenario’s waren een reductie van 17,5 en 32,2 procent.

 

474 + 660 autobezitters

Aan het tweede experiment deden 474 Nederlandse autobezitters en 660 autobezitters uit Beijing mee. De deelnemers rapporteerden hun ritten en het geschatte aantal kilometers voor verschillende activiteitencategorieën voor de voorafgaande zeven dagen. Vervolgens kregen ze een willekeurig scenario met een tekort of een overschot aan kilometers toegekend, waarop ze konden reageren door aan te geven voor welke activiteitencategorieën ze aanpassingen wilden maken.

 

Acceptatie

Van de Nederlandse deelnemers was 30 procent bereid zich aan te passen bij een tekort en 15 procent bij een overschot. In Beijing was die bereidheid veel groter, voor beide scenario’s 60 procent, wat verklaard kan worden door de beschikbaarheid van alternatieve vervoerswijzen in een grote stad en ontevredenheid met de huidige strikte maatregelen om het autoverkeer te reguleren. De acceptatie van de maatregel was in Beijing 67 procent tegen 21,6 procent in Nederland. De ervaren eerlijkheid van de maatregel en de verwachte effectiviteit spelen hierbij een grote rol.

 

Beleidsimplicaties

Deze studie laat zien dat een verhandelbare-kilometerrechtenmaatregel bij een vaste prijs, wanneer deze via een centrale autoriteit verhandeld worden, al tot een substantiële reductie van autokilometers kan leiden. Bij een vaste prijs is de maatregel minder complex en daardoor meer acceptabel en eenvoudiger te implementeren. 

 

De acceptatie van de maatregel in Nederland is nog laag. Om deze te kunnen vergroten is het belangrijk om na te gaan welke factoren de acceptatie het meest beïnvloeden. Omdat de maatregel budgetneutraal is, is het lastig om het te zien als alternatief voor de huidige autobelastingen. Een veiling van rechten in plaats van een vrije verdeling is een mogelijk alternatief. Maar de maatregel zou ook op kleinere schaal kunnen worden ingezet, op plaatsen waar de congestie het grootst is.

           

Klik hier voor het onderzoeksrapport.

 

 

 

 

 

 

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

  • Stoppen met roken lukte toch ook? Van een intensieve en integrale langetermijnaanpak ten aanzien van smartphonegebruik in het verkeer is nog geen sprake. Terwijl zo’n aanpak juist tot succes kan leiden. Denk...
  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Ov-verstoringen oplossen vanuit perspectief reiziger Verstoringen in het openbaar vervoer kunnen effect hebben op de reistijd en de reistijdbeleving van reizigers. Onderzoek van Anne Durand (TU Delft) presenteert een raamwerk om...
  • E-auto eerder concurrerend bij frequent gebruik Elektrische auto’s kunnen bijdragen aan de reductie van broeikasgassen en luchtvervuiling, maar zijn nog altijd duurder en hebben een kleinere range dan conventionele auto’s....
  • Naar een klimaatbestendig hoofdwegennet Het was niet te missen afgelopen zomer: zwart geblakerde bermen door de ene na de andere bermbrand. Terwijl op andere dagen de snelwegen overliepen door stevige onweersbuien....
  • Geen project zonder architect Het ontwerp van ingenieurs voldoet lang niet altijd en dat ligt meestal aan het ontbreken van een integraal en creatief ontwerpproces. Daar zijn architecten of creatieve...
  • Onderzoek 'Vrijwillig uit de auto' van Centraal Planbureau Gedragscampagnes als Low Car Diet kunnen een kansrijke methode zijn om werk gerelateerd autogebruik te verminderen. Om aan te tonen of zulke interventies ook op grote schaal...
  • Amsterdam brengt 'Walkability' van de stad in beeld Hoe bereken je de beloopbaarheid, ofwel de walkability, van een stad? Julia Ubeda van onderzoeksbureau SpacesTraces bestudeerde deze vraag en ontwikkelde voor de gemeente...
  • Combi fiets+ov kan sterker Nederlanders gebruiken op bijna de helft van hun treinreizen de fiets om van en naar het station te reizen, maar er is nog maar weinig inzicht in de factoren die de vraag naar...
  • Harry Timmermans: 'Uitwisseling wetenschap en praktijk motiveert champions' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Hoe stil kan een straatsteen zijn? Binnen de bebouwde kom is een elementenverharding, ook wel klinkerverharding, een veel voorkomend wegdektype. Stenen geven een straat een karakteristieke uitstraling, maar staan...

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.