Wie gaat er over het fietspaaltje? (VK 5/2013)

6 experimenten met keuzeschema CROW-Fietsberaad

maandag 2 september 2013 1 reactie 1561x gelezen

Hans Godefrooij, DTV Consultants

Robert Hulshoff, CROW-Fietsberaad

 

Een samenvatting van dit artikel verscheen in Kortom VK 5/2013

Foto: VelopA

Foto: VelopA

Nog steeds plaatsen veel wegbeheerders paaltjes op fietspaden zonder eerst een goede afweging te maken. Bovendien voldoen ook nieuw geplaatste paaltjes vaak niet aan de richtlijnen.

 

Dat blijkt uit onderzoek van DTV Consultants en AGEL adviseurs dat in opdracht van Fietsberaad en het ministerie van Infrastructuur en Milieu is uitgevoerd. Gemeenten kunnen dus gemakkelijk grote veiligheidswinst boeken, aangezien paaltjes in fietspaden een belangrijk veiligheidsrisico vormen. Jaarlijks vallen onder fietsers immers enkele doden en duizenden gewonden als gevolg van een botsing met een paaltje.

 

In het onderzoek, dat is uitgevoerd om te achterhalen wat de ervaringen in het werkveld zijn over het plaatsen van paaltjes, is een enquête uitgevoerd onder personen die betrokken zijn bij ontwerp of realisatie van fietsinfrastructuur. Daarnaast zijn enkele diepte-interviews afgenomen.

 

Keuzeschema fietspaaltjes

Om wegbeheerders te helpen bij het maken van de juiste afwegingen ten aanzien van de noodzaak van paaltjes en de vormgeving, heeft het kenniscentrum CROW-Fietsberaad een keuzeschema opgesteld. 

 

Wie gaat er over een fietspaaltje?

In nieuwe situaties is het meestal de verkeerskundige van de wegbeheerder of degene die het verkeerskundig ontwerp maakt, die bepaalt of een paaltje op het fietspad wordt geplaatst. In bestaande situaties komt het regelmatig voor dat de wegbeheerder (buitendienst) op basis van klachten of naar eigen inzicht, zonder verder overleg, een paaltje plaatst. Een afweging waarin de wenselijkheid van het paaltje wordt getoetst, blijft dan achterwege. Het blijkt ook voor te komen dat paaltjes worden geplaatst op basis van politieke toezeggingen, bijvoorbeeld van een wethouder, zonder dat de verkeerskundige noodzaak is aangetoond.

 

Wie kent de risico’s en richtlijnen?

Ruim de helft van de respondenten geeft aan volledig op de hoogte te zijn van de verkeersveiligheidsrisico’s die paaltjes op fietspaden met zich meebrengen. Nog eens 40 procent  zegt een beetje op de hoogte te zijn van deze risico’s. Slechts 7 procent  kent de risico’s helemaal niet. Vanwege de risico’s toetst tweederde van de respondenten altijd of regelmatig of plaatsing van een paaltje wel echt noodzakelijk is. Hierbij maken ze veelal gebruik van de richtlijnen van CROW en het keuzeschema dat het Fietsberaad heeft opgesteld. De richtlijnen van CROW, en dan met name de ASVV, worden ook genoemd als leidend bij het maken van het ontwerp.

 

Geen inleidende ribbelmarkering

Des te opvallender is het dat vrijwel nergens inleidende ribbelmarkering (onderdeel van de richtlijn) wordt toegepast. Liefst 76 procent van de respondenten past dit nooit toe en onwetendheid is hiervoor de belangrijkste reden. Slechts 5 procent van de respondenten past altijd ribbelmarkering toe bij het plaatsen van een fietspaaltje. Toch staat sinds 2004 in de ASVV dat ‘inleidende ribbelmarkering bij middelste paaltjes noodzakelijk is’. Blijkbaar denken veel verkeerskundigen wel dat ze de richtlijnen kennen, maar wordt de betreffende pagina uit de ASVV niet of niet goed geraadpleegd.

 

Inleidende ribbelmarkering  Foto: VelopA

 

Omgekeerde bewijslast

Vanwege de nadelen die paaltjes met zich meebrengen, beveelt CROW al jaren aan om paaltjes alleen toe te passen als dit strikt noodzakelijk is. En als het niet zonder paaltje kan, dan moet de wegbeheerder alles uit de kast halen om de veiligheid te garanderen. Omdat nog steeds veel onnodige en onveilige paaltjes worden geplaatst, heeft het Fietsberaad een keuzeschema opgesteld dat wegbeheerders moet helpen bij goede afwegingen over noodzaak en vormgeving. Daarbij geldt de omgekeerde bewijslast: plaats alleen een paaltje als de noodzaak duidelijk is aangetoond. En voor bestaande situaties: verwijder het paaltje, tenzij de noodzaak is aangetoond.

 

Het keuzeschema helpt wegbeheerders in een vijftal stappen om te bepalen of er wel echt een probleem is, of een paaltje echt de enige oplossing is, wat de beste locatie is voor toepassing van een paaltje, hoe de vormgeving er dan uit moet zien en tot slot of de nadelen van de oplossing niet groter zijn dan het probleem dat moet worden opgelost.

 

Pilot voorbeeldvormgeving fietspaaltjes

In het keuzeschema zijn ook aanbevelingen opgenomen voor het ontwerp in geval van plaatsing van een fietspaaltje. Om te bepalen of de aanbevelingen ook in de praktijk blijken te werken, worden momenteel, in een pilotproject in opdracht van het Fietsberaad en het ministerie van Infrastructuur en Milieu, een zestal locaties volgens deze aanbevelingen ingericht. Hiervoor zijn door DTV Consultants, in samenwerking met Wim Salomons Verkeerskundig Ontwerp en AGEL adviseurs, voor een zestal praktijksituaties ontwerpen gemaakt en bestektechnisch uitgewerkt.

 

In de zes situaties is gevarieerd in zowel het ontwerp als in materiaalkeuze. Deze pilotlocaties zijn in Barneveld, Enschede, Hardenberg, Houten, Utrecht en Zwolle ingericht. Vanaf september wordt op deze locaties door Royal HaskoningDHV een gebruikers- en gedragsonderzoek gedaan, onder meer met cameraobservaties. In november worden de resultaten hiervan bekend gemaakt. In het voorjaar 2014 volgt het eindrapport, waarin ook de ‘winterhardheid’ van de paaltjes wordt getoetst. Zo wordt bijvoorbeeld ook gekeken of ‘flexibele fietsplaatjes’ strooivoetbestendig zijn. 

 

Op basis van de ervaringen worden definitieve aanbevelingen opgesteld.


Reacties

Reacties

A.Schouten 24/06/2017 04:22

In plaats van ribbels kan ook visueel gewerkt worden met simpele witte gebroken llijnen die een verhoging suggereren: wit verdrijvingsvlak in de vorm van wiite dunne lijn schuin omhoog 20 cm- recht- schuin omlaag . Dan ligt er a.h.w een omgekeerde slanke kano in het midden van het fietspad en zo nodig torent er dan in het midden nog een gemarkeerd paaltje. Voordeel: a. bestaande paaltjes kunnen vaak blijven b.er komt alleen maar simpele verf aan te pas, dus redelijk goedkoop en elke gemeente kan dat eenvoudig in eigen beheer realiseren.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

vakartikelen

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

  • Snelheid veroorzaakt deels de onveiligste trajecten Het nieuwe Strategische Plan Verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) spreekt van een risicogestuurde aanpak: niet alleen focussen op verkeersongevallen, maar ook op de kwaliteit van...
  • Europese analyse van gedragsmaatregelen Wetenschappers van universiteiten uit Amsterdam, Stockholm en Wenen werkten drie jaar samen binnen het project IP-SUNTAN, dat staat voor: Innovative Policies for Sustainable...
  • VR-Rijsim, de human factors Onafhankelijke verkeersveiligheidsauditoren beoordelen of het ontwerp van een complexe verkeerssituatie veilig is of niet. Door de opkomst van serious gaming en VR-technologie...
  • Nieuwe Smart-Mobility-experts begrijpen het spel Vier iVRI-afname-experts, waarvan drie al een vaste baan hebben gevonden en 11 nieuwe Smart Mobility-experts met een specialisatie iVRI-techniek. Dat is de opbrengst van de...
  • Smart Mobility loopt warm naast huidige systeem Smart mobility is een begrip dat nu iets minder dan 10 jaar aanwezig is in de wereld van verkeer en vervoer. Op de academische zoekmachine Scopus is de opkomst van dit begrip in...
  • Niet-westerse migrantenvrouwen pakten zelf de fiets Mobiliteitsarmoede was in de jaren zeventig al aan de orde, maar kreeg lange tijd zeer beperkte beleidsaandacht en kende zeker nog geen doelgroepaanpak. Toch wezen de eerste...
  • Vervoersarmoede in de grote stad ontrafeld Op verzoek van de G4 is verkennend ‘etnografisch‘ onderzoek gedaan naar vervoersarmoede. Gevraagd is om een definitie van vervoersarmoede en het specificeren van de...
  • Met pre-suasion sorteert gedragsbeïnvloeding effect Traditioneel wordt weggedragsbeïnvloeding toegepast door de vorm en functie van een weg goed af te stemmen op het beoogde gebruik ervan. In veel gevallen volstaat die...
  • Stoppen met roken lukte toch ook? Van een intensieve en integrale langetermijnaanpak ten aanzien van smartphonegebruik in het verkeer is nog geen sprake. Terwijl zo’n aanpak juist tot succes kan leiden. Denk...
  • Betere voetpaden voor een kwalitatieve stadsopbouw Iedereen is dagelijks voetganger, toch wordt de voetganger vaak over het hoofd gezien. In het verkeers- en mobiliteitsbeleid krijgt deze groep naar verhouding de minste aandacht...
  • Keuze-uitdagingen om mensen vaker op de fiets te krijgen Maandelijkse keuze-uitdagingen kunnen een effectieve manier zijn om fietsen te stimuleren. De uitdagingen zelf lijken het meest effectief als ze gemakkelijk te...
  • Hans Jeekel: 'Wetenschap en praktijk moeten elkaar vragen stellen' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Meer data, minder schade Van brandstof tot grondtransport en van pakketdistributie tot bouwmaterialen: jaarlijks wordt 82 procent van het binnenlands transport (in tonnen) vervoerd over de weg....
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en...
  • Zo houd je het fietspad veilig Door het toenemende fietsgebruik wordt het steeds drukker op fietspaden. Wanneer het te druk wordt, kan dit leiden tot onveilige situaties, een verminderde doorstroming en...
  • Twee opties voor veilige berm Om het aantal verkeersdoden op rijkswegen te verminderen wil Rijkswaterstaat de veiligheid van de bermen langs autosnelwegen verbeteren. De Richtlijnen voor het Ontwerp van...
  • Laaghangend fruit voor fietsveiligheid Fietspadmarkering is laaghangend en rijp fruit voor fietsveiligheid. Wegmarkering op fietspaden kan namelijk een belangrijke bijdrage leveren aan het verminderen van het grote...
  • Hoe brengen we data en mobiliteit samen? Hoe zetten we geïndividualiseerde reisadviezen in ten gunste van het collectieve netwerk? Op het Nationaal verkeerskundecongres spreken topexperts over data en mobiliteit: Bas...
  • Henk Meurs: "We mogen meer doen met buitenlandse praktijkkennis' In een serie gesprekken verkent Verkeerskunde het wetenschappelijk kennisveld. Hoe houden wetenschappers hun kennis op peil en hoe brengen zij hun kennis naar de praktijk? Waar...
  • Ov-verstoringen oplossen vanuit perspectief reiziger Verstoringen in het openbaar vervoer kunnen effect hebben op de reistijd en de reistijdbeleving van reizigers. Onderzoek van Anne Durand (TU Delft) presenteert een raamwerk om...

Artikelen 1 tot 20 van 56

1 2 3

Overzicht alle vakartikelen

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.