Waarom draagt een kilometerheffing bij aan de oplossing van ons mobiliteitsprobleem?

dinsdag 27 april 2010 3 reacties 5308x gelezen

Prof Dr G.P. van Wee, hoogleraar Transportbeleid aan de Technische Univerisiteit Delft

Prof Dr H.J. Meurs, bijzonder hoogleraar mobiliteit en ruimtelijke ontwikkelingen aan de Radbouduniversiteit Nijmegen

Prof Drs J.B. Polak, emeritus hoogleraar vervoers- en verkeerseconomie aan de Rijksuniversiteit Groningen

Prof Dr E.M. Steg, hoogleraar Omgevingspsychologie van de Rijksuniversiteit Groningen

Prof Dr P. Rietveld, hoogleraar vervoerseconomie aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Prof Dr E.T. Verhoef, hoogleraar ruimtelijke economie aan de Vrije Universiteit Amsterdam

Na de ‘draai’ van het CDA lijkt er momenteel geen kamermeerderheid meer te bestaan voor de kilometerheffing van minister Eurlings. In dit artikel geven we vijf redenen waarom de meeste transportwetenschappers vinden dat de kilometerheffing een belangrijke bijdrage kan leveren aan de oplossing van de mobiliteitsproblemen in Nederland, en ontkrachten we veelgehoorde ‘tegenargumenten’. De vijf redenen zijn:

 

(1) Een kilometerheffing zorgt voor een beter evenwicht tussen vraag naar en aanbod van de schaarse wegcapaciteit.

Wegcapaciteit is – blijkens de vele files – een schaars goed, net als een schoon milieu en veiligheid. Een hogere prijs voor weggebruik prikkelt mensen om zorgvuldiger om te gaan met deze schaarste. Nu betalen mensen vooral voor het bezit van een auto en nauwelijks voor het feitelijke gebruik van de weg. Een kilometerheffing beprijst schaarse wegcapaciteit, in tegenstelling tot de MRB en BPM, en kan daarom uitstekend helpen vraag en aanbod naar wegcapaciteit beter in evenwicht te brengen.

 

(2) Vertaal gebruiksafhankelijke kosten naar een gebruiksafhankelijke heffing.

De individuele autogebruiker let vooral op de voordelen van autogebruik voor hemzelf. Maar hij veroorzaakt ook gevolgen voor anderen - weggebruikers en niet-weggebruikers. De eerder genoemde vertragingen, milieubelasting en verkeersonveiligheid worden niet in rekening gebracht. Een kilometerheffing ondervangt dat marktfalen. Deze zogenoemde externe kosten zijn allemaal direct gerelateerd aan gebruik van de weg: hoeveel, waar, en wanneer men rijdt. Betalen per kilometer is daarom beter dan betalen voor bezit (BPM, MRB).

 

(3) Een kilometerheffing is de meest realistische en effectieve maatregel om files te bestrijden.

Een kilometerheffing kan het fileleed ongeveer halveren, mits de heffing voldoende varieert naar plaats en tijd. Geen enkele realistische andere maatregel doet files meer afnemen, ook niet vele miljarden extra investeringen in wegen - en al helemaal niet miljardeninvesteringen in het openbaar vervoer.

 

(4) De kilometerheffing heeft meer baten dan kosten.

Uit kosten-batenanalyses blijkt dat de som van de voordelen van een kilometerheffing zoals voorgesteld door Eurlings (minder files, milieubelasting en ongevallen) aanzienlijk groter is dan de som van de nadelen (systeemkosten - hardware en inning; minder mobiliteit) (saldo: ongeveer 1 miljard per jaar).

 

(5) Een kilometerheffing wordt door veel mensen als een eerlijke maatregel gezien.

Iedere verandering van heffingen die de overheid per saldo even veel geld opbrengt, zoals beoogd door Eurlings, kent winnaars en verliezers. Veel partijen, zoals de ANWB, vinden het eerlijk dat mensen die meer rijden meer betalen dan mensen die minder rijden. Winnaars van een kilometerheffing zijn mensen die weinig rijden, weinig in de spits in de Randstad rijden, en/of een milieuvriendelijke (zuinige) auto hebben. Mensen die veel rijden, vooral in de Randstad in de spits, en/of een onzuinige auto hebben, zijn verliezers. Ruim de helft van de automobilisten zou er bij invoering van de kilometerheffing op vooruit gaan. Zij hebben gemiddeld een lager inkomen dan mensen die erop achteruit gaan. Onderzoek laat bovendien zien dat de meeste mensen prijsbeleid in verkeer eerlijker en rechtvaardiger vinden als beleid leidt tot een vermindering van de problemen van het autoverkeer (files, milieu). Eigenbelang speelt een veel minder grote rol. Onderzoek laat ook zien dat na invoering de acceptatie van prijsbeleid in verkeer toeneemt , omdat mensen de positieve effecten zien.

 

Een kilometerheffing voldoet daarmee aan de drie gangbare criteria om beleid te beoordelen: effectief (reden 1, 2), efficiënt (reden 1, 2, 4), en rechtvaardig (reden 5).

 

Waarom nu toch zoveel tegenstanders?

Tegenstanders beweren ten eerste dat een kilometerheffing niet zal leiden tot minder files. Uit allerlei onderzoek, onder andere op plaatsen waar heffingen zijn ingevoerd - Singapore, Londen, Stockholm – blijkt echter dat het autogebruik en de congestie fors te zijn afgenomen en de milieukwaliteit is verbeterd. In Nederland blijkt uit grootschalige experimenten, modelberekeningen en enquêteonderzoek dat ook hier veel mensen gevoelig zijn voor prijzen en hun gedrag zullen aanpassen. Het idee dat niemand die nu in de file staat een alternatief zou hebben is niet correct. 20-40% van de filerijders geeft aan de file te kunnen mijden, deels mits de werkgever dat toestaat. En er zijn maar relatief weinig filemijders nodig om relatief grote verbeteringen in doorstroom te bereiken. Voorts kan verdere flexibilisering van werk- en openingstijden de effectiviteit van prijsbeleid verder verhogen.

 

Ten tweede: privacy zou in het geding zou zijn. Dit is een begrijpelijke zorg ook al kent het systeem dat Eurlings wilde invoer geen centrale registratie van wie wanneer waar heeft gereden. Alleen totale kilometrages in de diverse tariefklassen zouden worden doorgegeven, zonder dat die aan een plaats en tijd van rijden zijn te koppelen. Met een goede voorlichting over de werking moet dit probleem zijn op te vangen.

 

Ten derde: de overheid zou niet te vertrouwen zijn en de automobilisten wel meer laten betalen dan nu via MRB en BPM. Hoe je als burger ook over de betrouwbaarheid van de overheid oordeelt, ook de MRB en BPM kunnen verhoogd worden. Verhoging van de kilometerheffing vraagt straks om een wetswijziging en politici willen daar waarschijnlijk niet mee verbonden worden.

 

Ten vierde: in de overgangsperiode betalen sommige mensen dubbel: eerst BPM en dan ook nog een kilometerheffing waarin een deel van de BPM versleuteld is. Dat is waar, maar een volgende auto wordt wel (veel) goedkoper.

 

Dan het misschien krachtigste ‘tegenargument’: het systeem zal veel duurder worden dan gedacht. Dat zou kunnen: ICT-projecten kosten achteraf vaak meer dan van te voren gedacht, net als wegen en spoorwegen. Aan de andere kant wordt juist ook ICT door de tijd veel goedkoper, omdat het op grotere schaal wordt geproduceerd (zogenoemde schaaleffecten) en omdat fabrikanten leerervaringen opdoen (leereffecten). Daarom hebben we nu veel betere computers en dat voor veel minder geld dan twintig jaar geleden. Maar onzeker zijn de kostenschattingen wel, ook al omdat bedrijven nog geen offerte hebben uitgebracht. Wel geldt dat als de systeemkosten tweemaal zo hoog worden als verwacht, het saldo van baten minus kosten nog ruimschoots positief is.

 

Hoe verder? Misschien moet het fileprobleem eerst nog veel erger worden voordat een kilometerheffing voldoende steun krijgt. Als de economie weer aantrekt wordt dat probleem ook veel groter. En misschien draagt de ANWB-enquête bij aan een ontwerp dat wel voldoende politieke en maatschappelijke steun krijgt. Politici doen er goed aan aan een vorm van kilometerheffing vast te houden als onmisbaar onderdeel van een eerlijk en efficiënt mobiliteitsbeleid.


Reacties

Reacties

lambrichts 02/09/2016 13:45

Er worden veel te moeilijke voorstellen gedaan.
Er is een simpele oplossing die er voor zorgt dat het aantal gereden km daalt en iedereen de kosten betaald die hij of zij oproept, nl verwerk de wegenbelasting in de enige die nodig is om te kunnen rijden.
Hierdoor betaald de veelrijder veel voor de benodigde energie waardoor hij of zij zich gaan afvragen of het wel o verstandig is om voor ieder wisse wasje de auto te gebruiken.
Op deze manier wordt alles veel eerlijker, mensen die weinig rijden betalen ook weinig aan belasting omdat ze de weg waarop ze rijden weinig laten slijten, ze vervuilen het milieu weinig en ze veroorzaken minder ongelukken.
Als dat voor onze regering niet voldoende reden is om dit simpele voorstel in te voeren dan kan dit maar om een reden zijn en dat is dat ze zelf niet willen dat ze de kosten moeten gaan betalen die ze veroorzaken.
En dit beste mensen noem ik discrimineren van de mensen die nu voor hun een gedeelte van hun kosten betalen.

Adriaan Walraad 28/04/2010 16:24

allereerst mis ik in het bovenstaande betoog een belangrijk argument: nu zijn er forse maatschappelijke kosten als gevolg van congestie, geld wat letterlijk verloren gaat. Met ABvM zal de verkeersdeelnemer ook 'bloeden' (voor zover deze het niet kan afwentelen), maar dan is 'de pijn' in elk geval contant gemaakt en kan er iets nuttigs gebeuren met de contanten- om de pijn te verzachten...

Waar ging het mis? niet op theorie maar op praktijk. Iedereen die wel eens een inspraakavond heeft gedaan weet: inhoud en details roepen weerstand op; een verhalende en inspirerende aanpak nodigt uit om mee te doen. Mijns inziens is ABvM in de huidige situatie gekomen doordat de discussie teveel over glimmende knopjes en technisch vernuft ging en daardoor onnodig weerstand opriep.

Kan dat beter? Ik denk van wel. Laat allereerst de aanbodgerichte benadering los. Trek als overheid het probleem niet naar je toe, zeker niet als je het probleem niet alleen op kan lossen. En: neem kennis van imagineering (zie www.imagineeringacademy.nl).
Dan blijkt van een goed verhaal (zingeving) dat iets los maakt (zelfverwezenlijking) relevant...

Stefan Langeveld 28/04/2010 11:05

Reden (1) Tijdverlies en andere factoren zorgen al lang voor evenwicht. De reizigers proberen het OV uit, eerder vertrekken en andere routes. Met een kilometerheffing erbij gaan de mensen met veel geld (en die veel waarde kunnen hechten aan tijd) degenen met weinig geld vervangen. Als het om half negen rustiger zou worden, gaan de vroege rijders wat later vertrekken. Het is ongehoord dat deze hoogleraren dit niet beseffen.
(2) Het is zinloos, zelfs oneerlijk om de externe kosten te noemen en de externe baten niet. Gemotoriseerd verkeer heeft heel veel effecten in de samenleving. Alleen hoogleraren economie geloven dat het mogelijk is om ze te berekenen (sterker nog: ze doen het !).
En waarom horen we zo weinig over de externe kosten van het OV ?
(3) Zie 1. Verder is hiervoor de spitsheffing nodig, het meest omstreden en gecompliceerde deel van AbvM.
(4) Zie 2 en: toon mij een kosten-batenanalyse die niet uit de hoek van de voorstanders komt.
(5) De enige poot waar dit tafeltje op overeind probeert te blijven. Het is een oppervlakkig argument, dat kritische aandacht verdient, zie Eerlijker betalen, ja graag op Baluw.nl.

3 / 5 : Men gaat voorbij aan het verschil tussen platte heffing en de spitsheffing.

Reageren

Invoer verplicht
Invoer verplicht
Invoer verplicht

 

 

















 

Legenda
Bij dit veld is invoer verplicht.

Meer blogs

Artikelen 26 tot 50 van 265

1 2 3 4 5 6

  • Lindy’s law en de auto Lindy’s law en de auto Het moet ergens in de jaren zestig zijn geweest dat acteurs in een bar in New York bij elkaar kwamen en de levensverwachting van Broadway-shows becommentarieerden. Ze kwamen... 25 april Jacob de Vries
  • Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig Verbreding Schiphol – Amsterdam – Almere was en is niet nodig 1978:“In het zuidwesten van Zuidelijk Flevoland, tegenover het Gooi en ongeveer 25 kilometer van Amsterdam, wordt een geheel nieuwe stad gebouwd. Het moet een grote stad worden:... 25 april Joop Nicolai
  • Let op kleurgebruik Let op kleurgebruik Met mijn vader aan het stuur van zijn Morris-Oxford trokken we ‘s zomers over de Alpen naar Italië. Daar viel mij op dat ik de kleuren van de verkeersborden wél kon zien. Pas... 25 april Meinard Noothoven van Goor
  • Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen Verkeersveiligheid binnen de bebouwde kom gebaat bij 30km-zones én 50km-wegen De RAI Vereniging pleitte deze week met steun van de Fietsersbond en Veilig Verkeer Nederland voor het invoeren van een maximale snelheid van 30 km per uur op wegen binnen de... 29 maart Sjoerd Nota
  • Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Handhaven van (tijdelijke) parkeerverboden met en zonder verkeersbesluit Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018. Naar aanleiding hiervan... 21 maart Herbert Korbee en Peter Veringmeier
  • Blind dashboard Blind dashboard Komend uit de supermarkt zet ik tassen op de achterbank, sla het achterportier dicht, neem plaats achter het stuur en start mijn Renault. Direct een geluidssignaal,... 1 maart Meinard Noothoven van Goor
  • Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 Ik ga proberen meer aandacht te krijgen voor de voetganger in het SPV-2030 De startbijeenkomst: Het strategisch plan verkeersveiligheid 2030 (SPV 2030) en het Landelijk Actieplan Verkeersveiligheid 2019-2021 (LAP) zijn een feit. Op 14 februari jl.... 28 februari Berry den Brinker
  • Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit, geen boete Geen verkeersbesluit onder een parkeerverbod? Dan geen parkeerboete. Deze opvallende uitspraak deed het gerechtshof Arnhem-Leeuwarden op 9 november 2018 (... 28 februari Herbert Korbee en Sander Bonhof
  • Vier sporen richting schone stadslogistiek Vier sporen richting schone stadslogistiek De tijd van V&D, twee kledingcollecties per jaar en Vinex-locaties buiten de stad ligt nog niet eens zo ver achter ons. Wat was het... 28 februari Joeri Jongeneel, senior consultant...
  • Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Maximaal 100 km/uur voor het klimaat? Eind januari kwamen klimaatberekeningen van het Planbureau voor de Leefomgeving (PBL) naar buiten. Conclusie: ‘We halen de klimaatdoelen voor 2020 niet.” De CO2-reductie zal... 28 februari Rob Hulleman
  • Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Hoogste tijd voor integrale fietsvisie Onlangs bleek politiek draagvlak voor het invoeren van een helmplicht voor snorfietsers. Dit bracht bij mij een herinnering boven aan de integrale visie op... 28 februari Aad Wilmink, lid Commissie...
  • MaaS en fiets MaaS en fiets Mobility as a Service staat volop in de belangstelling, en terecht! Door je trip van A naar B te kunnen plannen, boeken, uitvoeren en betalen via dezelfde app wordt het... 28 februari Rik van der Graaf & Robin Kleine
  • Het ongelijk van Veilig Verkeer Nederland Het ongelijk van Veilig Verkeer Nederland Het AD kopte de maandag voor de kerst: ‘Woonwijken onveiliger door rondscheurende pakketbezorgers’ . Meer pakketbezorgers maken de straten in woonwijken onveiliger,... 27 december Walther Ploos van Amstel
  • Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Zijn 'kijken en zien' wel zo vanzelfsprekend? Kern van de bekende discussies over ‘grijze wegen’ en worstelingen ermee in de praktijk, is volgens mij: hoe ‘vertellen’ we de weggebruiker met de inrichting van wegen en... 19 december Max van Kelegom, verkeersvisioloog...
  • ‘Matrix-X gaat voor mij nooit aan!’ ‘Matrix-X gaat voor mij nooit aan!’ Vaste bijrijders van ernstig kleurenblinde chauffeurs geven mondeling gedurende de rit gekleurde signalen langs en boven de weg door. Zulke privé-systemen voorkomen... 19 december Meinard Noothoven van Goor
  • Het addertje onder MaaS Het addertje onder MaaS Veel concepten voor gedeelde mobiliteit zijn op de markt gekomen en beconcurreren elkaar om onze aandacht. Betalende consumenten zijn immers nodig om hun businessmodel tot... 19 december Robin Huizenga, PTV Group
  • Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Is kilometerheffing invoeren een goed idee? Rekeningrijden staat weer volop in de spotlights. Vorige week deed RAI Vereniging een pleidooi voor rekeningrijden en Zondag met Lubach besteedde er ook aandacht aan. Maar is... 22 november Bert van Wee, TU Delft
  • Integrale processen en communicatie centraal Integrale processen en communicatie centraal We zijn op de laatste etappe langs de snijvlakken van de verkeerskunde aangekomen. Zie mijn eerdere blogs in Verkeerskunde 2 , 3 en 4 van dit jaar. We ondervonden hoe... 26 oktober Miranda Thüsh
  • Grijze weg bestaat niet Grijze weg bestaat niet In de Visie Duurzaam Veilig Wegverkeer 2018-2030 (DV3) wordt nogmaals geconcludeerd dat de wegvakken en kruispunten in de verkeersruimte idealiter maar één verkeersfunctie voor... 25 oktober Jarno Brouwer]
  • Bijna onder de tram Bijna onder de tram In Nederland worden zowel rood-gele als rood-groene tweekleurige verkeerslichten gebruikt, met een heel verschillende boodschap. Levensgevaarlijk voor kleurenblinden.  Dit... 25 oktober Meinard Noothoven van Goor
  • Voorkom het Grote Vastlopen Voorkom het Grote Vastlopen Het verkeer in stedelijke regio’s loopt vast. De ringwegen raken vol, in de spits barst het openbaar vervoer uit zijn voegen en de fietsfiles vormen geen zijn uitzondering meer.... 17 oktober Friso de Zeeuw
  • Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten Ontwikkel één taal over de identiteit van ruimten In mijn twee vorige blogs in Verkeerskunde 2 en Verkeerskunde 3 ontdekten we dat het ontwerpen van de openbare ruimte lijkt op koken. Als we de juiste combinatie van kleuren,... 14 september Miranda Thüsh
  • Betere kansen met MaaS door samen te werken Betere kansen met MaaS door samen te werken De verkeerskunde heeft van oudsher een focus op techniek, infrastructuur en het modelleren van mobiliteit. Binnen het vakgebied en daarbuiten ontstaat het besef dat deze... 14 september Mike Bérénos en Robert Scheerder
  • Stel, je ziet geen rood Stel, je ziet geen rood Dit is de eerste blog van een serie van zes over kleuren in het verkeer. Deze serie beoogt het verkeer veiliger te maken door beter kleurgebruik. Kleurenblind-proof is... 14 september Meinard Noothoven van Goor
  • Nog een lange weg te gaan Nog een lange weg te gaan Na mijn kritische blog over Duurzaam Veilig 3.0 ( VK 2/2018 ) kreeg ik een prachtige kans te laten zien hoe je de voetganger en fietser wél een volwaardige plek kan geven in de... 13 september Berry den Brinker

Artikelen 26 tot 50 van 265

1 2 3 4 5 6

Meer...

Verkeerskunde is een uitgave van ANWB.
© 2019 www.verkeerskunde.nl - alle rechten voorbehouden.